Mantra 3
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
आरोका इव घेदह तिग्मा अग्ने तव त्विषः । दद्भिर्वनानि बप्सति ॥
Samhita Patha (IAST)
आ॒रो॒का इ॑व॒ घेदह॑ ति॒ग्मा अ॑ग्ने॒ तव॒ त्विष॑: । द॒द्भिर्वना॑नि बप्सति ॥
Transliteration
ārokā́ iva ghéd áha tigmā́ agne táva tviṣáḥ | dád-bhir vánāni bapsati ||
Translation
Like bright openings of light, indeed, O Agni, your keen intensities blaze; with your ‘teeth’ you bite into the forests—clearing the dense growth within us so the way for the Light may open.
Padapatha (Word Analysis)
आ॒रो॒काःऽइ॑व । घ॒ । इत् । अह॑ । ति॒ग्माः । अ॒ग्ने॒ । तव॑ । त्विषः॑ । द॒त्ऽभिः । वना॑नि । ब॒प्स॒ति॒ ॥आरोकाःइव । घ । इत् । अह । तिग्माः । अग्ने । तव । त्विषः । दत्भिः । वनानि । बप्सति ॥ārokāḥ-iva | gha | it | aha | tigmāḥ | agne | tava | tviṣaḥ | dat-bhiḥ | vanāni | bapsati
Word by Word
आरोकाḥlights, flames (bright ones)
आरोकाḥ:
Kartā
TypeNoun
Rootआ-रुच् (प्रातिपदिक: आरोका-) / √रुच्
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
घindeed, surely
घ:
—
TypeIndeclinable
Rootघ
इद्just, indeed
इद्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद्
अहah (emphatic particle)
अह:
—
TypeIndeclinable
Rootअह
तिग्माḥsharp, keen (rays/points)
तिग्माḥ:
Kartā
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक: तिग्म-)
अग्नेO Agni
अग्ने:
—
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक: अग्नि-)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रत्यय) / तव
त्विषःflashes, splendors, gleams
त्विषः:
Kartā
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक: त्विष्-)
दद्भिःwith (his) teeth
दद्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदद्भि- (प्रातिपदिक: दद्भि- < दद्भ्/दद्भि ‘tooth’)
वनानिwoods, forests
वनानि:
Karma
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक: वन-)
बप्सतिgnaws, devours
बप्सति:
—
TypeVerb
Root√बप्स् (वेदिक; ‘to chew/gnaw, devour’)