Mantra 27
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
यं त्वा जनास इन्धते मनुष्वदङ्गिरस्तम । अग्ने स बोधि मे वचः ॥
Samhita Patha (IAST)
यं त्वा॒ जना॑स इन्ध॒ते म॑नु॒ष्वद॑ङ्गिरस्तम । अग्ने॒ स बो॑धि मे॒ वच॑: ॥
Transliteration
yáṃ tvā jánāsa indhaté manuṣvád aṅgiras-tama | ágne sá bodhi me vácaḥ ||
Translation
You whom the peoples kindle as men do, O most Angiras-like—O Agni, awaken to my word (and make it effective).
Padapatha (Word Analysis)
यम् । त्वा॒ । जना॑सः । इ॒न्ध॒ते । म॒नु॒ष्वत् । अ॒ङ्गि॒रः॒ऽत॒म॒ । अग्ने॑ । सः । बो॒धि॒ । मे॒ । वचः॑ ॥यम् । त्वा । जनासः । इन्धते । मनुष्वत् । अङ्गिरःतम । अग्ने । सः । बोधि । मे । वचः ॥yam | tvā | janāsaḥ | indhate | manuṣvat | aṅgiraḥ-tama | agne | saḥ | bodhi | me | vacaḥ
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनासःthe peoples, men
जनासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) < √जन्
इन्धतेkindle, ignite
इन्धते:
—
TypeVerb
Root√इन्ध् (दीप्तौ/प्रदीपने)
मनुष्वत्like Manu; in the manner of Manu (as of old)
मनुष्वत्:
अधिकारण (रीतौ/प्रकारे) / क्रियाविशेषण
TypeAdverbial (indeclinable in -वत्) / Adjective used adverbially
Rootमनु (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
अङ्गिरस्तमmost Angiras-like; best of the Angirases
अङ्गिरस्तम:
कर्म (त्वा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (superlative epithet)
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक) + तम (सुपरलटिव तद्धित)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सःhe; that one (i.e., you)
सः:
कर्तृ (बोधि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बोधिbe aware; take heed; heed
बोधि:
—
TypeVerb
Root√बुध् (अवबोधने)
मेof me; for me
मे:
सम्प्रदान (हिते) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वचःword, utterance, hymn
वचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक) < √वच्