Mantra 25
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
अग्निं विश्वायुवेपसं मर्यं न वाजिनं हितम् । सप्तिं न वाजयामसि ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒ग्निं वि॒श्वायु॑वेपसं॒ मर्यं॒ न वा॒जिनं॑ हि॒तम् । सप्तिं॒ न वा॑जयामसि ॥
Transliteration
agním viśvā́yu-vepasaṃ máryaṃ na vā́jinaṃ hitám | saptíṃ na vājayāmasi ||
Translation
Agni—stirring with all life-breaths, set for our good—is like a youthful champion, like a giver of plenitude of force; we urge him on like a racing steed toward victory.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्निम् । वि॒श्वायु॑ऽवेपसम् । मर्य॑म् । न । वा॒जिन॑म् । हि॒तम् । सप्ति॑म् । न । वा॒ज॒या॒म॒सि॒ ॥अग्निम् । विश्वायुवेपसम् । मर्यम् । न । वाजिनम् । हितम् । सप्तिम् । न । वाजयामसि ॥agnim | viśvāyu-vepasam | maryam | na | vājinam | hitam | saptim | na | vājayāmasi
Word by Word
अग्निम्Agni (as the object of praise/invocation)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
विश्वायुवेपसम्having all-life(-giving) trembling/impelling might (epithet of Agni)
विश्वायुवेपसम्:
कर्म
TypeAdjective (compound epithet)
Rootविश्वायु- + वेपस्- (प्रातिपदिक; समास)
मर्यम्a young man, a hero
मर्यम्:
कर्म (उपमान-पद; न-उपमा)
TypeNoun
Rootमर्य- (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
वाजिनम्a prize-winner; swift/strong one
वाजिनम्:
कर्म (उपमान-पद; न-उपमा)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्- (प्रातिपदिक)
हितम्set/placed; appointed; beneficial
हितम्:
कर्म
TypeAdjective/Participle
Root√धा (धातु) → हित (कृदन्त; क्त)
सप्तिम्a steed, horse
सप्तिम्:
कर्म (उपमान-पद; न-उपमा)
TypeNoun
Rootसप्ति- (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
वाजयामसिwe make (him) win; we strengthen for the prize / we speed on
वाजयामसि:
कर्तृ (वयं)
TypeVerb
Root√वाजय् (नामधातु/धातु; ‘वाजं करोत्/प्रापयति’)