Mantra 24
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
विशां राजानमद्भुतमध्यक्षं धर्मणामिमम् । अग्निमीळे स उ श्रवत् ॥
Samhita Patha (IAST)
वि॒शां राजा॑न॒मद्भु॑त॒मध्य॑क्षं॒ धर्म॑णामि॒मम् । अ॒ग्निमी॑ळे॒ स उ॑ श्रवत् ॥
Transliteration
viśā́m rājā́nam ádbhutaṃ ádhyakṣaṃ dhármaṇām imám | agním ī́ḷe sá u śravat ||
Translation
I aspire to this Agni—king of the peoples, the wondrous One, the overseer of the laws of right working. May he indeed hear (and respond).
Padapatha (Word Analysis)
वि॒शाम् । राजा॑नम् । अद्भु॑तम् । अधि॑ऽअक्षम् । धर्म॑णाम् । इ॒मम् । अ॒ग्निम् । ई॒ळे॒ । सः । ऊँ॒ इति॑ । श्र॒व॒त् ॥विशाम् । राजानम् । अद्भुतम् । अधिअक्षम् । धर्मणाम् । इमम् । अग्निम् । ईळे । सः । ऊँ इति । श्रवत् ॥viśām | rājānam | adbhutam | adhi-akṣam | dharmaṇām | imam | agnim | īḷe | saḥ | oṃ iti | śravat
Word by Word
विशाम्of the peoples/clans
विशाम्:
सम्बन्ध (genitive relation) — ‘of the clans/peoples’
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश्/विशा ‘जन/कुल/प्रजा’)
राजानम्the king
राजानम्:
कर्म (object) — ‘(I) praise/choose the king’
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) < √राज् ‘to rule’
अद्भुतम्wonderful, marvelous
अद्भुतम्:
विशेषण (qualifier of कर्म)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
अध्यक्षम्overseer, superintendent
अध्यक्षम्:
विशेषण (qualifier of कर्म)
TypeNoun/Adjective
Rootअध्यक्ष (प्रातिपदिक: अधि+अक्ष ‘overseer, superintendent’)
धर्मणाम्of the laws/ordinances/rites
धर्मणाम्:
सम्बन्ध (genitive) — ‘of the ordinances/laws/rites’
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक) < √धृ ‘to hold, sustain’
इमम्this
इमम्:
कर्म (object determiner) — ‘this (one)’
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (object of ईळे)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ईळेI praise / I invoke
ईळे:
क्रिया (main verb) — ‘I praise/invoke’
TypeVerb
Root√ईळ्/√ईड् (वैदिक) ‘to praise, invoke’
सःhe
सः:
कर्तृ (subject of श्रवत्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed, surely
उ:
सम्बन्ध-निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात/अव्यय)
श्रवत्may he hear / let him hear
श्रवत्:
क्रिया (benedictive/imperative sense) — ‘may he hear’
TypeVerb
Root√श्रु ‘to hear’