Mantra 21
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
पुरुत्रा हि सदृङ्ङसि विशो विश्वा अनु प्रभुः । समत्सु त्वा हवामहे ॥
Samhita Patha (IAST)
पु॒रु॒त्रा हि स॒दृङ्ङसि॒ विशो॒ विश्वा॒ अनु॑ प्र॒भुः । स॒मत्सु॑ त्वा हवामहे ॥
Transliteration
puru-trā́ hí sadṛ́ṅ asi víśo víśvā ánu pra-bhúḥ | samátsu tvā havāmahe ||
Translation
For you are alike in many places; you follow and uphold all the peoples as their lord. In the battles we call you—O Agni—so that the light may prevail over confusion.
Padapatha (Word Analysis)
पु॒रु॒ऽत्रा । हि । स॒दृङ् । असि॑ । विशः॑ । विश्वाः॑ । अनु॑ । प्र॒ऽभुः । स॒मत्ऽसु॑ । त्वा॒ । ह॒वा॒म॒हे॒ ॥पुरुत्रा । हि । सदृङ् । असि । विशः । विश्वाः । अनु । प्रभुः । समत्सु । त्वा । हवामहे ॥puru-trā | hi | sadṛṅ | asi | viśaḥ | viśvāḥ | anu | pra-bhuḥ | samat-su | tvā | havāmahe
Word by Word
पुरुत्राin many places / in many ways
पुरुत्रा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरु- (प्रातिपदिक) + -त्रा (अव्यय-प्रत्यय)
हिindeed / for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
सदृक्like / similar
सदृक्:
Kartā (विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसदृश्- (प्रातिपदिक; ‘समान’)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘to be’
विशःthe clans / the peoples
विशः:
Kartā (असि इत्यस्य कर्तृ-सम्बन्धे) / विषय-निर्देश
TypeNoun
Rootविश्- (प्रातिपदिक) ‘clan/settlement/people’
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व- (प्रातिपदिक) ‘all’
अनुafter / along / according to
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
प्रभुःmighty one / lord
प्रभुः:
Kartā (असि इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootप्र-भू (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘प्रभु’ < √भू ‘to be, become’)
समत्सुin the battles / in the conflicts
समत्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसमत्सु- (प्रातिपदिक; ‘सम्+अत्सु/मत्सु’ युद्ध/संघर्ष-सन्दर्भः; RV-प्रयोगः)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke / we call
हवामहे:
—
TypeVerb
Rootह्वे (धातु) ‘to call, invoke’