Mantra 11
Sukta 8.43
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे । स्तोमैर्विधेमाग्नये ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒क्षान्ना॑य व॒शान्ना॑य॒ सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे॑ । स्तोमै॑र्विधेमा॒ग्नये॑ ॥
Transliteration
ukṣā́nnāya vaśā́nnāya sóma-pṛṣṭhāya védhase | stómair vidhēmā́gnaye ||
Translation
To Agni, nourished by the bull and the cow, to the wise arranger who bears Soma on his back, we would give right order with our hymns—establishing the flame of inspired intelligence.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒क्षऽअ॑न्नाय । व॒शाऽअ॑न्नाय । सोम॑ऽपृष्ठाय । वे॒धसे॑ । स्तोमैः॑ । वि॒धे॒म॒ । अ॒ग्नये॑ ॥उक्षअन्नाय । वशाअन्नाय । सोमपृष्ठाय । वेधसे । स्तोमैः । विधेम । अग्नये ॥ukṣa-annāya | vaśāannāya | soma-pṛṣṭhāya | vedhase | stomaiḥ | vidhema | agnaye
Word by Word
उक्षान्नायto the bull-like leader (Agni)
उक्षान्नाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (समास) / Epithet
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक; ‘बैल/वृषभ’) + नय (प्रातिपदिक; ‘नेता/मार्गदर्शक’)
वशान्नायto the leader who brings under control / the controller-leader
वशान्नाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (समास) / Epithet
Rootवश (प्रातिपदिक; ‘वश/अधीनता/वशीकरण’) + नय (प्रातिपदिक; ‘नेता’)
सोमपृष्ठायto him whose back/support is Soma (Soma-backed)
सोमपृष्ठाय:
सम्प्रदान
TypeNoun (समास) / Epithet
Rootसोम (प्रातिपदिक) + पृष्ठ (प्रातिपदिक; ‘पृष्ठ/आधार/पीठ’)
वेधसेto the wise disposer / the ordainer
वेधसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक; ‘विधाता/ज्ञानी/कुशल कर्ता’; from √विध्/√वेध् ‘to arrange, to work/know’)
स्तोमैःwith hymns / by praises
स्तोमैः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक; ‘स्तुति/स्तोत्र’)
विधेमmay we perform/offer/ordain
विधेम:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√धा (धातु; ‘to place, to do’) with preverb वि-; Vedic optative formation
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun (Deity name)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)