HomeRig VedaMandala 8Sukta 40Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 8.40

Rishi: Nabhāka (traditional)
Devata: Indrāgnī
Chandas: Jagatī (probable; needs metrical verification)

ता हि मध्यं भराणामिन्द्राग्नी अधिक्षितः । ता उ कवित्वना कवी पृच्छ्यमाना सखीयते सं धीतमश्नुतं नरा नभन्तामन्यके समे ॥

ता हि मध्यं॒ भरा॑णामिन्द्रा॒ग्नी अ॑धिक्षि॒तः । ता उ॑ कवित्व॒ना क॒वी पृ॒च्छ्यमा॑ना सखीय॒ते सं धी॒तम॑श्नुतं नरा॒ नभ॑न्तामन्य॒के स॑मे ॥

tā́ hí mádhyaṃ bhárāṇām indrā́gnī adhikṣitáḥ | tā́ u kavitvanā́ kavī́ pṛcchyámānā sakhīyaté sáṃ dhītám aśnutaṃ nárā nábhantām anyaké samé ||

For those two, Indra and Agni, are established in the middle of the onrushes and burdens. Those two seer-powers, by their poetry and vision, questioned and befriended, attain the joined thought; O heroes, may the others be scattered in the same field.

ता । हि । मध्य॑म् । भरा॑णाम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी इति॑ । अ॒धि॒ऽक्षि॒तः । ता । ऊँ॒ इति॑ । क॒वि॒ऽत्व॒ना । क॒वी इति॑ । पृ॒च्छ्यमा॑ना । स॒खी॒ऽय॒ते । सम् । धी॒तम् । अ॒श्नु॒त॒म् । नरा॑ । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒के । स॒मे॒ ॥ता । हि । मध्यम् । भराणाम् । इन्द्राग्नी इति । अधिक्षितः । ता । ऊँ इति । कवित्वना । कवी इति । पृच्छ्यमाना । सखीयते । सम् । धीतम् । अश्नुतम् । नरा । नभन्ताम् । अन्यके । समे ॥tā | hi | madhyam | bharāṇām | indrāgnī iti | adhi-kṣitaḥ | tā | oṃ iti | kavi-tvanā | kavī iti | pṛcchyamānā | sakhī-yate | sam | dhītam | aśnutam | narā | nabhantām | anyake | same

तौthose two (they)
तौ:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
मध्यम्the middle; the midst
मध्यम्:
कर्म / अधिकरण (अर्थानुसार)
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
भराणाम्of the bearers/supports; of the offerings (contextual)
भराणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभर (प्रातिपदिक; ‘भरण’/‘भर’ = bearing, support; also ‘भरा’ as ‘offerings’ in Vedic usage)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + अग्नि (समासः: द्वन्द्व)
अधिक्षितःdwelling over; presiding
अधिक्षितः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective / Participle
Rootअधि + क्षि (धातु ‘क्षि’ = dwell, rule) → ‘अधिक्षित’ (कृदन्त-विशेषण)
तौthose two
तौ:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and, also
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
कवित्वनाby poetic skill; with poethood
कवित्वना:
करण
TypeNoun (instrumental abstract)
Rootकवित्व (प्रातिपदिक) < कवि
कवीthe two poets/sages
कवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
पृच्छ्यमानाbeing asked; when questioned
पृच्छ्यमाना:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootप्रच्छ् (धातु ‘प्रच्छ्’ = ask) → पृच्छ्यमान (वर्तमान-कर्तरि/कर्मणि कृदन्त; here passive)
सखीयतेbecomes friendly; is allied
सखीयते:
क्रिया
TypeVerb
Rootसखी (प्रातिपदिक) + य (धातु ‘या/इ’ with denominative/causative-like formation) → सखीयते (आत्मनेपद)
सम्together; completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
धीतम्the hymn/thought
धीतम्:
कर्म
TypeNoun / Past participle used as noun
Rootधी (प्रातिपदिक ‘धीत’ = thought, hymn; or √धी ‘to think’)
अश्नुतम्attain (you two)
अश्नुतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु ‘अश्’ = attain, reach)
नराO two men/heroic ones
नरा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
नभन्ताम्let them shine forth / let them burst forth
नभन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनभ् (धातु ‘नभ्’ = burst forth, shine; in Vedic also ‘to cloud/cover’ depending on context)
अन्यकेin another (place/way); elsewhere
अन्यके:
अधिकरण
TypeAdjective / Pronoun-like
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + -क (प्रत्यय) → अन्यक
समेin the level place; in union/evenness
समे:
अधिकरण
TypeNoun / Adjective used adverbially
Rootसम (प्रातिपदिक)