Mantra 21
Sukta 8.4
Rishi: Kaṇva lineage
Devata: Implicit cosmic powers; within the sequence, aligned with Pūṣan’s nourishing guidance
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
वृक्षाश्चिन्मे अभिपित्वे अरारणुः । गां भजन्त मेहनाश्वं भजन्त मेहना ॥
Samhita Patha (IAST)
वृ॒क्षाश्चि॑न्मे अभिपि॒त्वे अ॑रारणुः । गां भ॑जन्त मे॒हनाश्वं॑ भजन्त मे॒हना॑ ॥
Transliteration
vṛkṣā́ś cin me abhipitvé arāraṇuḥ | gā́m bhajanta mehanā́ aśváṃ bhajanta mehanā́ ||
Translation
Even the fixed powers (the trees) have responded to me in my close dwelling; they distribute to me the ray (cow), they distribute to me the steed (power)—the givers of increase.
Padapatha (Word Analysis)
वृ॒क्षाः । चि॒त् । मे॒ । अ॒भि॒ऽपि॒त्वे । अ॒र॒र॒णुः॒ । गाम् । भ॒ज॒न्त॒ । मे॒हना॑ । अश्व॑म् । भ॒ज॒न्त॒ । मे॒हना॑ ॥वृक्षाः । चित् । मे । अभिपित्वे । अररणुः । गाम् । भजन्त । मेहना । अश्वम् । भजन्त । मेहना ॥vṛkṣāḥ | cit | me | abhi-pitve | araraṇuḥ | gām | bhajanta | mehanā | aśvam | bhajanta | mehanā
Word by Word
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक) < √वृक्ष्/वृक्ष (स्थावर-नाम)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
मेto me / of me
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
अभिपित्वेin close attendance / in proximity (at my side)
अभिपित्वे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअभि-पित्व (प्रातिपदिक) < पितृ/पित्व ‘पान/आश्रय/सन्निधि’ (वैदिक)
अरारणुःhave become favorable / have pleased (me)
अरारणुः:
—
TypeVerb
Root√रार्/√रृ (वैदिक; ‘रारयति/अरार’ = प्रसन्नं/अनुकूलं करोति, तुष्टिं जनयति)
गाम्a cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
भजन्तthey share / bestow
भजन्त:
—
TypeVerb
Root√भज्
मेto me
मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
हनाश्वम्a ‘hana-horse’ (a prized/strong horse; epithet)
हनाश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहना-श्व (समास; प्रातिपदिक) [हना (विशेषण-आधार) + अश्व]
भजन्तthey share / bestow
भजन्त:
—
TypeVerb
Root√भज्
मेto me
मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
हनाHana (name/epithet; ‘the smiting/strong one’)
हना:
—
TypeNoun/Adjective
Rootहना (प्रातिपदिक; विशेषण/उपाधि, वैदिक)