Mantra 16
Sukta 8.34
Rishi: Kāṇva lineage (explicitly referenced: ‘kaṇvasya’)
Devata: Indra (with implied offering/reciprocity)
Chandas: likely Gāyatrī/Anuṣṭubh-like refrain structure; exact meter not provided in input
Samhita Patha (Devanagari)
आ यदिन्द्रश्च दद्वहे सहस्रं वसुरोचिषः । ओजिष्ठमश्व्यं पशुम् ॥
Samhita Patha (IAST)
आ यदिन्द्र॑श्च॒ दद्व॑हे स॒हस्रं॒ वसु॑रोचिषः । ओजि॑ष्ठ॒मश्व्यं॑ प॒शुम् ॥
Transliteration
ā yád índraś ca dadváhe sahásraṃ vásu-rociṣaḥ | ójiṣṭham aśvyáṃ paśúm ||
Translation
When Indra too is drawn near to our giving, then may there come to us a thousand luminous riches, and the most forceful life-power—swift as a steed—fit to be mastered and used in the journey.
Padapatha (Word Analysis)
आ । यत् । इन्द्रः॑ । च॒ । दद्व॑हे॒ इति॑ । स॒हस्र॑म् । वसु॑ऽरोचिषः । ओजि॑ष्ठम् । अश्व्य॑म् । प॒शुम् ॥आ । यत् । इन्द्रः । च । दद्वहे इति । सहस्रम् । वसुरोचिषः । ओजिष्ठम् । अश्व्यम् । पशुम् ॥ā | yat | indraḥ | ca | dadvahe iti | sahasram | vasu-rociṣaḥ | ojiṣṭham | aśvyam | paśum
Word by Word
आhither, forth (towards)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यत्when/that which
यत्:
—
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
दद्वहेwe have borne/bring (for ourselves)
दद्वहे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु, वहँ प्रापणे/वहने) + द (रेडुप्लिकेशन/परफेक्ट-आधारः)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
वसुरोचिषः(Indra) of bright/wealthy splendor
वसुरोचिषः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootवसु-रोचिस् (समासः: वसु + रोचिस्)
ओजिष्ठम्the strongest, most mighty
ओजिष्ठम्:
Karma (पशुम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootओजस् (प्रातिपदिक) → ओजिष्ठ (तमप्-प्रत्ययेन अतिशय)
अश्व्यम्equine; pertaining to horses
अश्व्यम्:
Karma (पशुम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootअश्व्य (अश्व-सम्बन्धि विशेषण; अश्व + यत्/य)
पशुम्a beast; cattle/animal (victim)
पशुम्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)