HomeRig VedaMandala 8Sukta 33Mantra 19
Previous Mantra

Mantra 19

Sukta 8.33

Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Indra (hymn context; verse itself is admonitory/gnomic)
Chandas: Anuṣṭubh

अधः पश्यस्व मोपरि संतरां पादकौ हर । मा ते कशप्लकौ दृशन्त्स्त्री हि ब्रह्मा बभूविथ ॥

अ॒धः प॑श्यस्व॒ मोपरि॑ संत॒रां पा॑द॒कौ ह॑र । मा ते॑ कशप्ल॒कौ दृ॑श॒न्त्स्त्री हि ब्र॒ह्मा ब॒भूवि॑थ ॥

adháḥ paśyasva mā́ uparí saṃ-tarā́m pā́dakau hara | mā́ te kaśa-plakáu dṛśan strī́ hí brahmā́ babhūvitha ||

Look downward, not upward; draw in the two feet with steadiness. Let not your wavering steps be seen—for the soul becomes the knower by first becoming receptive. When the being turns inward and humble, the power of true word is born.

अ॒धः । प॒श्य॒स्व॒ । मा । उ॒परि॑ । स॒म्ऽत॒राम् । पा॒द॒कौ । ह॒र॒ । मा । ते॒ । क॒श॒ऽप्ल॒कौ । दृ॒श॒न् । स्त्री । हि । ब्र॒ह्मा । ब॒भूवि॑थ ॥अधः । पश्यस्व । मा । उपरि । सम्तराम् । पादकौ । हर । मा । ते । कशप्लकौ । दृशन् । स्त्री । हि । ब्रह्मा । बभूविथ ॥adhaḥ | paśyasva | mā | upari | sam-tarām | pādakau | hara | mā | te | kaśa-plakau | dṛśan | strī | hi | brahmā | babhūvitha

अधःdownwards, below
अधः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधस् (प्रातिपदिक) / अव्यय
पश्यस्वlook! / see!
पश्यस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (दृश्) ‘to see’
माdo not
मा:
(निषेध-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
उपरिabove, upwards
उपरि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
सन्तराम्rather, instead (alternatively)
सन्तराम्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसन्तर (अव्यय/क्रियाविशेषण; तुलनार्थ)
पादकौ(your) two feet
पादकौ:
Kartā
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
हरO Hari! (O tawny one)
हर:
Sampradāna (सम्बोधन/आह्वान)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक; संबोधन) / हर (सम्बोधन-रूप)
माdo not
मा:
(निषेध-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
तेof you / to you
ते:
Sampradāna/सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कशप्लकौthe two ‘kaśaplaka-s’ (a pair; likely ‘testicles’/‘dangling parts’ in this jocular verse)
कशप्लकौ:
Kartā
TypeNoun
Rootकशप्लक (प्रातिपदिक)
दृशन्त्seeing, being seen (appearing)
दृशन्त्:
Kartā
TypeParticiple
Root√दृश् ‘to see’ (वर्तमान-कृदन्त)
स्त्रीa woman
स्त्री:
Kartā
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
(सम्बन्ध/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
ब्रह्माa brahman/priest (one of sacred speech)
ब्रह्मा:
Kartā
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) → ब्रह्मा (प्रथमा एकवचन)
बभूविथyou have become / you became
बभूविथ:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भू ‘to be, become’