Mantra 30
Sukta 8.32
Rishi: Kanva (Kāṇva tradition; with intertextual mention of Priyamedha as praising authority)
Devata: Indra
Chandas: Likely Triṣṭubh (needs metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
अर्वाञ्चं त्वा पुरुष्टुत प्रियमेधस्तुता हरी । सोमपेयाय वक्षतः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒र्वाञ्चं॑ त्वा पुरुष्टुत प्रि॒यमे॑धस्तुता॒ हरी॑ । सो॒म॒पेया॑य वक्षतः ॥
Transliteration
arvā́ñcaṃ tvā puruṣṭuta priyámédhastutā hárī | somapéyāya vakṣataḥ ||
Translation
Toward us, O much-praised One, let the two Harīs—praised by Priyamedha—carry you for the drinking of Soma, so that the force of illumination may enter and partake of delight and then act for our victory.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒र्वाञ्च॑म् । त्वा॒ । पु॒रु॒ऽस्तु॒त॒ । प्रि॒यमे॑धऽस्तुता । हरी॒ इति॑ । सो॒म॒ऽपेया॑य । व॒क्ष॒तः॒ ॥अर्वाञ्चम् । त्वा । पुरुस्तुत । प्रियमेधस्तुता । हरी इति । सोमपेयाय । वक्षतः ॥arvāñcam | tvā | puru-stuta | priyamedha-stutā | harī iti | soma-peyāya | vakṣataḥ
Word by Word
अर्वाञ्चम्hitherward, coming this way
अर्वाञ्चम्:
कर्म (आह्वान/गमन-क्रिया का लक्ष्य) अथवा विशेष्य-विशेषण (त्वा) के साथ
TypeAdjective
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक) < अवर्/अर्व् ‘नीचे/इधर’ + प्रत्यय -आञ्च्
त्वाyou
त्वा:
कर्म (आह्वयामि/वक्षतः इत्यादि निहित क्रिया का लक्ष्य)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरुष्टुतO much-praised one
पुरुष्टुत:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootपुरु-स्तुत (प्रातिपदिक) ‘बहु-स्तुत/बहु-प्रशंसित’
प्रियमॆधःPriyamedha (the seer), or ‘dear-minded/skillful in rite’
प्रियमॆधः:
कर्तृ (स्तुता-क्रिया का कर्ता)
TypeNoun (proper name/epithet)
Rootप्रिय-मेध (प्रातिपदिक) ‘प्रिय/प्रियकर्मन् + मेध (यज्ञ/बुद्धि/कर्मकौशल)’
स्तुताpraised; (with) praise
स्तुता:
करण/भाव (हर्योर् विषये स्तुतिः/स्तुत्या) — ‘praised (by praise)’
TypeParticiple
Root√स्तु (स्तुत्) ‘स्तुति करना’
हरीthe two bay steeds (of Indra)
हरी:
कर्तृ (वक्षतः—‘the two bays draw/bring’)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
सोमपेया॑यfor soma-drinking
सोमपेया॑य:
सम्प्रदान/प्रयोजन (सोमपानाय) — purpose/beneficiary
TypeNoun (dative purpose)
Rootसोम-पेय (प्रातिपदिक) ‘सोम-पान’
वक्षतःyou two convey/bring (hither)
वक्षतः:
क्रिया (मुख्य क्रिया); कर्ता = हरी, कर्म = (त्वा)
TypeVerb
Root√वह्/वक्ष् (वहति) ‘वह/वहना, ले जाना/लाना’ (RV में वक्षतः = 2nd du.)