Mantra 2
Sukta 8.28
Devata: Varuṇa–Mitra–Aryaman with the Agnis (Āditya-complex with Agni powers)
Samhita Patha (Devanagari)
वरुणो मित्रो अर्यमा स्मद्रातिषाचो अग्नयः । पत्नीवन्तो वषट्कृताः ॥
Samhita Patha (IAST)
वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा स्मद्रा॑तिषाचो अ॒ग्नय॑: । पत्नी॑वन्तो॒ वष॑ट्कृताः ॥
Transliteration
váruṇo mitró aryámā smádrātiṣāco agnáyaḥ | patnī́vanto váṣaṭkṛtāḥ ||
Translation
Varuṇa, Mitra, and Aryaman—those who move with our offering of right-giving—together with the Fires: yoked with their Shaktis (consorts), they become the powers that bear our will-cry (vaṣaṭ) into fulfilment.
Padapatha (Word Analysis)
वरु॑णः । मि॒त्रः । अ॒र्य॒मा । स्मद्रा॑तिऽसाचः । अ॒ग्नयः॑ । पत्नी॑ऽवन्तः । वष॑ट्ऽकृटाः ॥वरुणः । मित्रः । अर्यमा । स्मद्रातिसाचः । अग्नयः । पत्नीवन्तः । वषट्कृटाः ॥varuṇaḥ | mitraḥ | aryamā | smadrāti-sācaḥ | agnayaḥ | patnī-vantaḥ | vaṣaṭ-kṛṭāḥ
Word by Word
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun (proper deity-name)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper deity-name)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ
TypeNoun (proper deity-name)
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
स्मत्from us
स्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रातिषाचःaccompanying (us) with gifts / gift-attendant
रातिषाचः:
कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootराति + साच (प्रातिपदिक; समास/बहुव्रीहि-तत्पुरुष-प्रकृति: ‘दान/राति’ + ‘साच’ = सहचर/अनुगामी)
अग्नयःfires / Agnis
अग्नयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पत्नीवन्तःhaving wives (with their consorts)
पत्नीवन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपत्नीवत् (प्रातिपदिक; -वत्-प्रत्ययान्त विशेषण)
वषट्कृताःfor whom the vaṣaṭ-call has been made / vaṣaṭ-invoked
वषट्कृताः:
कर्तृ
TypeParticiple (past passive)
Rootवषट् + कृ (कृ-धातु; क्त-प्रत्यय; ‘वषट्-कृत’)