Mantra 24
Sukta 8.26
Devata: Vāyu
Samhita Patha (Devanagari)
त्वां हि सुप्सरस्तमं नृषदनेषु हूमहे । ग्रावाणं नाश्वपृष्ठं मंहना ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वां हि सु॒प्सर॑स्तमं नृ॒षद॑नेषु हू॒महे॑ । ग्रावा॑णं॒ नाश्व॑पृष्ठं मं॒हना॑ ॥
Transliteration
tvā́ṃ hí supsárastamaṃ nṛsádaneṣu hūmáhe | grā́vāṇaṃ nā́śvapṛṣṭhaṃ maṃhánā ||
Translation
For thee—most splendid in thy fair flowing—do we call in the seats of the human being; like a pressing-stone upon the horse-backed (chariot), thou comest with impetuous force.
Padapatha (Word Analysis)
त्वाम् । हि । सु॒प्सरः॑ऽतमम् । नृ॒ऽसद॑नेषु । हू॒महे॑ । ग्रावा॑णम् । न । अश्व॑ऽपृष्ठम् । मं॒हना॑ ॥त्वाम् । हि । सुप्सरःतमम् । नृसदनेषु । हूमहे । ग्रावाणम् । न । अश्वपृष्ठम् । मंहना ॥tvām | hi | supsaraḥ-tamam | nṛ-sadaneṣu | hūmahe | grāvāṇam | na | aśva-pṛṣṭham | maṃhanā
Word by Word
त्वाम्you (as the object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
सुप्सरःतमम्the most splendid/beautiful
सुप्सरःतमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसुप्सरस्- (प्रातिपदिक) + तमप् (तमम्)
नृषदनेषुin the seats/assemblies of men
नृषदनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootनृ- + सदन- (प्रातिपदिक); समास: नृसदन-
हूमहेwe invoke/call
हूमहे:
—
TypeVerb
Root√हू (ह्वयति/आह्वयति ‘to call, invoke’)
ग्रावाणम्the pressing-stone
ग्रावाणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootग्रावन्- (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
अश्वपृष्ठम्horse-backed; having a horse as its back (i.e., swift/strong)
अश्वपृष्ठम्:
कर्म (ग्रावाणम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअश्व- + पृष्ठ- (प्रातिपदिक); समास: अश्वपृष्ठ-
मंहनाwith bounty/with generous might
मंहना:
करण
TypeNoun (instrumental of manner/means)
Rootमंहन्-/मंहना- (प्रातिपदिक; ‘bounty, liberality, might’)