Mantra 11
Sukta 8.26
Devata: Primarily Aśvinau; secondarily invokes the Adityas (Varuṇa, Mitra, Aryaman) as allied upholders of r̥ta
Samhita Patha (Devanagari)
वैयश्वस्य श्रुतं नरोतो मे अस्य वेदथः । सजोषसा वरुणो मित्रो अर्यमा ॥
Samhita Patha (IAST)
वै॒य॒श्वस्य॑ श्रुतं नरो॒तो मे॑ अ॒स्य वे॑दथः । स॒जोष॑सा॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा ॥
Transliteration
vaiyaśvásya śrutáṃ narā uto mé asyá védathaḥ | sajóṣasā váruṇo mitró aryamā́ ||
Translation
O two strong ones, you have heard of Vaiyaśva; and you know this of me. In one concord of will are Varuṇa, Mitra, and Aryaman—powers that uphold the right harmony.
Padapatha (Word Analysis)
वै॒य॒श्वस्य॑ । श्रु॒त॒म् । न॒रा॒ । उ॒तो इति॑ । मे॒ । अ॒स्य । वे॒द॒थः॒ । स॒ऽजोष॑सा । वरु॑णः । मि॒त्रः । अ॒र्य॒मा ॥वैयश्वस्य । श्रुतम् । नरा । उतो इति । मे । अस्य । वेदथः । सजोषसा । वरुणः । मित्रः । अर्यमा ॥vaiyaśvasya | śrutam | narā | uto iti | me | asya | vedathaḥ | sa-joṣasā | varuṇaḥ | mitraḥ | aryamā
Word by Word
वै॒य॒श्वस्य॑of Vayyaśva (Vedic person/lineage)
वै॒य॒श्वस्य॑:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवैयश्व (प्रातिपदिक; वैयश्व- ‘वियश्व-सम्बन्धिन्/वैयश्व-नामक’)
श्रुतम्heard; renowned; fame/report
श्रुतम्:
कर्म (as ‘that which is heard/renowned’), or विधेय-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त, भूतकृत/PPP)
नरःmen; heroes
नरः:
सम्बोधन/कर्तृ (addressed ‘O men!’) بحسب पदप्रयोग
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
उतand; also
उत:
समुच्चय/अन्वय (connective ‘and/also’)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
मेto me; for me; my
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for me; of me) contextually
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अस्यof this; of him/it
अस्य:
सम्बन्ध (genitive ‘of this/its’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
वेदथःyou two know
वेदथः:
क्रिया (मुख्य क्रिया); कर्तृ = ‘you two’
TypeVerb
Rootविद् (धातु ‘to know’) → वेदथः
स॒जोषसा॑together in concord; with shared delight
स॒जोषसा॑:
क्रियाविशेषण (manner/association) / सहकारक-भाव
TypeIndeclinable (adverbial) / Adjectival compound
Rootसजोषस् (अव्ययीभाव/तद्धित-समास; सह + जोषस् ‘with pleasure/with liking’)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (one of the two subjects)
TypeNoun (deity)
Rootवरुण (प्रातिपदिक; देवता)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (one of the two subjects)
TypeNoun (deity)
Rootमित्र (प्रातिपदिक; देवता)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ (co-subject, appositional listing)
TypeNoun (deity)
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक; देवता) → अर्यमा (वैदिक प्रथमा एकवचन)