Mantra 9
Sukta 8.24
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र यथा ह्यस्ति तेऽपरीतं नृतो शवः । अमृक्ता रातिः पुरुहूत दाशुषे ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॒ यथा॒ ह्यस्ति॒ तेऽप॑रीतं नृतो॒ शव॑: । अमृ॑क्ता रा॒तिः पु॑रुहूत दा॒शुषे॑ ॥
Transliteration
índra yáthā hí ásti te aparī́taṃ nṛtó śávaḥ | ámṛktā rātíḥ puruhūta dāśúṣe ||
Translation
Indra, since your manly force is indeed unbounded, so too your gift is unwithheld—O much-invoked—toward the one who offers and gives himself in the sacrifice.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑ । यथा॑ । हि । अस्ति॑ । ते॒ । अप॑रिऽइतम् । नृ॒तो॒ इति॑ । शवः॑ । अमृ॑क्ता । रा॒तिः । पु॒रु॒ऽहू॒त॒ । दा॒शुषे॑ ॥इन्द्र । यथा । हि । अस्ति । ते । अपरिइतम् । नृतो इति । शवः । अमृक्ता । रातिः । पुरुहूत । दाशुषे ॥indra | yathā | hi | asti | te | apari-itam | nṛto iti | śavaḥ | amṛktā | rātiḥ | puru-hūta | dāśuṣe
Word by Word
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यथाas, just as
यथा:
सम्बन्ध/प्रकार (manner/comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध (emphasis/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
अस्तिis
अस्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तेof you / to you
ते:
सम्बन्ध (genitive: possession)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपरीतम्unopposed, unsurpassed
अपरीतम्:
विशेषण (to the implied noun, e.g. बलम्/शवः)
TypeAdjective
Rootअपरीत (प्रातिपदिक; न-उपसर्गयुक्त/निषेधार्थक विशेषण)
नृतोof the dancer / of the hero (nṛtu-)
नृतो:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootनृतु (प्रातिपदिक)
शवःmight, power
शवः:
कर्तृ/विषय (subject: ‘might’ as what is)
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक)
अमृक्ताunfailing, undiminished
अमृक्ता:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअमृक्त (प्रातिपदिक; a- + mṛj/mṛk ‘to wipe off/neglect’ > ‘unfailing/undiminished’)
रातिःgift, giving
रातिः:
कर्तृ/विषय (subject: ‘gift’)
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक; √रा/√रद् ‘to give’ से ‘दान/उपहार’)
पुरुहूतO much-invoked one
पुरुहूत:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (epithet)
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; ‘बहु-आहूत’)
दाशुषेto the worshipper / to the giver
दाशुषे:
सम्प्रदान (recipient)
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’)