Mantra 14
Sukta 8.24
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires pada-length verification against a metrical index)
Samhita Patha (Devanagari)
उपो हरीणां पतिं दक्षं पृञ्चन्तमब्रवम् । नूनं श्रुधि स्तुवतो अश्व्यस्य ॥
Samhita Patha (IAST)
उपो॒ हरी॑णां॒ पतिं॒ दक्षं॑ पृ॒ञ्चन्त॑मब्रवम् । नू॒नं श्रु॑धि स्तुव॒तो अ॒श्व्यस्य॑ ॥
Transliteration
upó harī́ṇāṃ pátiṃ dákṣaṃ pṛñcántaṃ abravam | nū́naṃ śrúdhi stuvató aśvyásya ||
Translation
Near to the lord of the two powers (the tawny steeds), the capable one being anointed, I spoke: ‘Now indeed hear the praise of him who seeks the swiftness of the inner steed.’
Padapatha (Word Analysis)
उपो॒ इति॑ । हरी॑णाम् । पति॑म् । दक्ष॑म् । पृ॒ञ्चन्त॑म् । अ॒ब्र॒व॒म् । नू॒नम् । श्रु॒धि॒ । स्तु॒व॒तः । अ॒श्व्यस्य॑ ॥उपो इति । हरीणाम् । पतिम् । दक्षम् । पृञ्चन्तम् । अब्रवम् । नूनम् । श्रुधि । स्तुवतः । अश्व्यस्य ॥upo iti | harīṇām | patim | dakṣam | pṛñcantam | abravam | nūnam | śrudhi | stuvataḥ | aśvyasya
Word by Word
उपोnear, up to
उपो:
Adhikaraṇa (समीपार्थे/उपसर्गत्वेन क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात) + उ (ए/ओ-आदेशः) → उपो
हरीणाम्of the tawny steeds (Harīs)
हरीणाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिकम्)
पतिम्lord, master
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिकम्)
दक्षम्skilful, able
दक्षम्:
Karma (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootदक्ष (प्रातिपदिकम्)
पृञ्चन्तम्mixing / sprinkling (esp. Soma), preparing
पृञ्चन्तम्:
Karma (विशेषणत्वेन)
TypeParticiple
Rootपृच् (धातु; ‘to mix, sprinkle, anoint’) → पृञ्चत् (वर्तमान-कृदन्तः)
अब्रवम्I spoke, I said
अब्रवम्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु; ‘to speak’)
नूनम्now, indeed
नूनम्:
Adhikaraṇa (काल/निश्चय-विशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (निपात/अव्यय)
श्रुधिhear! listen!
श्रुधि:
Kriyā (आज्ञा)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु; ‘to hear’)
स्तुवतःof (me/us) praising
स्तुवतः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeParticiple
Rootस्तु (धातु; ‘to praise’) → स्तुवत् (वर्तमान-कृदन्तः)
अश्व्यस्यof the horseman / of the horse-possessing one
अश्व्यस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअश्व्य (प्रातिपदिकम्; अश्व-सम्बन्धी) / अश्व (मूल) + य