Mantra 8
Sukta 8.23
Devata: Agni (with Mitra-like harmonizing aspect)
Samhita Patha (Devanagari)
यज्ञेभिरद्भुतक्रतुं यं कृपा सूदयन्त इत् । मित्रं न जने सुधितमृतावनि ॥
Samhita Patha (IAST)
य॒ज्ञेभि॒रद्भु॑तक्रतुं॒ यं कृ॒पा सू॒दय॑न्त॒ इत् । मि॒त्रं न जने॒ सुधि॑तमृ॒ताव॑नि ॥
Transliteration
yajñébhi r ádbhutakratúṃ yáṃ kṛpā́ sū́dayante ít | mitráṃ ná jané su-dhítam ṛtā́vani ||
Translation
Him of wondrous will whom the forming-grace kindles by sacrifices—like a Friend among men, well-established in the people—he guards the Truth-Order, and makes the human field fit for it.
Padapatha (Word Analysis)
य॒ज्ञेभिः॑ । अद्भु॑तऽक्रतुम् । यम् । कृ॒पा । सू॒दय॑न्ते । इत् । मि॒त्रम् । न । जने॑ । सुऽधि॑तम् । ऋ॒तऽव॑नि ॥यज्ञेभिः । अद्भुतक्रतुम् । यम् । कृपा । सूदयन्ते । इत् । मित्रम् । न । जने । सुधितम् । ऋतवनि ॥yajñebhiḥ | adbhuta-kratum | yam | kṛpā | sūdayante | it | mitram | na | jane | su-dhi tam | ṛta-vani
Word by Word
यज्ञेभिःwith/through sacrifices
यज्ञेभिः:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रातिपदिक) < √यज्
अद्भुतक्रतुम्him of wondrous might/resolve
अद्भुतक्रतुम्:
कर्म
TypeAdjective (compound)
Rootअद्भुत-क्रतु- (समास; प्रातिपदिक) [अद्भुत ‘wonderful’ + क्रतु ‘power/resolve’]
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृपा(his/your) compassion, grace
कृपा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकृपा- (प्रातिपदिक)
सूदयन्तेthey impel/rouse (him); they set (him) in motion
सूदयन्ते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√सूदय्/√सूद् (कारण/प्रेरणार्थक ‘to impel, set in motion, make prosper’)
इत्indeed, just
इत्:
(निपात)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; emphatic particle)
मित्रम्Mitra (the god)/a friend
मित्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमित्र- (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
(निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
जनेamong people, in the folk
जने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजन- (प्रातिपदिक)
सुधितम्well-disposed/well-ordered; well-thought
सुधितम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective (past participle)
Rootसु-धित- (कृदन्त; √धा ‘to place/put; to think’ → धित ‘set/ordered; thought’, with सु-)
ऋतावनिin/with the protector of ṛta (cosmic order)
ऋतावनि:
अधिकरण (विशेषण)
TypeAdjective (compound)
Rootऋत-आवन्- (समास/प्रातिपदिक) [ऋत ‘cosmic order’ + आवन् ‘helping/protecting’]