Mantra 5
Sukta 8.23
Devata: Agni (quickened by devyā kṛpā)
Samhita Patha (Devanagari)
उदु तिष्ठ स्वध्वर स्तवानो देव्या कृपा । अभिख्या भासा बृहता शुशुक्वनिः ॥
Samhita Patha (IAST)
उदु॑ तिष्ठ स्वध्वर॒ स्तवा॑नो दे॒व्या कृ॒पा । अ॒भि॒ख्या भा॒सा बृ॑ह॒ता शु॑शु॒क्वनि॑: ॥
Transliteration
úd u tiṣṭha sv-adhvara stavā́no devyā́ kṛpā́ | abhi-khyā́ bhāsā́ bṛhatā́ śuśukvániḥ ||
Translation
Rise up, O power of the good sacrifice; increase by the divine forming-force. Become manifest with the vast light—resounding, awakening the being with thy clear vibration.
Padapatha (Word Analysis)
उत् । ऊँ॒ इति॑ । ति॒ष्ठ॒ । सु॒ऽअ॒ध्व॒र॒ । स्तवा॑नः । दे॒व्या । कृ॒पा । अ॒भि॒ऽख्या । भा॒सा । बृ॒ह॒ता । शु॒शु॒क्वनिः॑ ॥उत् । ऊँ इति । तिष्ठ । सुअध्वर । स्तवानः । देव्या । कृपा । अभिख्या । भासा । बृहता । शुशुक्वनिः ॥ut | oṃ iti | tiṣṭha | su-adhvara | stavānaḥ | devyā | kṛpā | abhi-khyā | bhāsā | bṛhatā | śuśukvaniḥ
Word by Word
उदुup, forth (indeed)
उदु:
—
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) + उ (एन्क्लिटिक/निपात)
तिष्ठstand up; arise
तिष्ठ:
(कर्तृ-आह्वान) — addressed agent
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
स्वध्वरःthe well-rited / good-sacrifice(-performing) one
स्वध्वरः:
कर्तृ (सम्बोधनार्थे/आह्वानस्य विषयः)
TypeAdjective (used substantively) / Noun-like epithet
Rootस्वध्वर (प्रातिपदिक; सु- + अध्वर ‘यज्ञ’)
स्तवानःbeing praised; while being lauded
स्तवानः:
कर्तृ (स्वध्वरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootस्तु (धातु) → स्तव (कृदन्त-प्रातिपदिक)
देव्याwith/through divine
देव्या:
करण (कृपा-सम्बद्धं साधनम्/हेतुः)
TypeAdjective
Rootदेव्य (देव-प्रातिपदिक + यत्)
कृपाgrace; favor; compassion
कृपा:
करण
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
अभिख्याlook toward; behold; recognize
अभिख्या:
(कर्तृ-आह्वान) — addressed agent
TypeVerb
Rootअभि- + ख्या (धातु)
भासाwith light; with radiance
भासा:
करण
TypeNoun
Rootभासा (प्रातिपदिक; ‘भास्’/‘भा’ से)
बृहताgreat; vast
बृहता:
करण (भासा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
शुशुक्वनिःthe loudly crackling/roaring one (resounding)
शुशुक्वनिः:
कर्तृ (उक्त/आहूत देवता/अग्नि-विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootशुशुक्वनि (प्रातिपदिक; reduplicated/onomatopoetic from √क्वन् ‘to sound’ with intensification)