Mantra 19
Sukta 8.23
Rishi: Viśvāmitra (attributed tradition; uncertain)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
इमं घा वीरो अमृतं दूतं कृण्वीत मर्त्यः । पावकं कृष्णवर्तनिं विहायसम् ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒मं घा॑ वी॒रो अ॒मृतं॑ दू॒तं कृ॑ण्वीत॒ मर्त्य॑: । पा॒व॒कं कृ॒ष्णव॑र्तनिं॒ विहा॑यसम् ॥
Transliteration
imáṃ ghā vīró amṛ́taṃ dūtáṃ kṛṇvīta mártyaḥ | pāvakáṃ kṛṣṇávartaniṃ vihā́yasam ||
Translation
Let the mortal hero make this immortal one his messenger—Agni the purifier, who moves on the dark track and yet ranges the wide sky: a guide through obscurity into the open vast.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒मम् । घ॒ । वी॒रः । अ॒मृत॑म् । दू॒तम् । कृ॒ण्वी॒त॒ । मर्त्यः॑ । पा॒व॒कम् । कृ॒ष्णऽव॑र्तनिम् । विऽहा॑यसम् ॥इमम् । घ । वीरः । अमृतम् । दूतम् । कृण्वीत । मर्त्यः । पावकम् । कृष्णवर्तनिम् । विहायसम् ॥imam | gha | vīraḥ | amṛtam | dūtam | kṛṇvīta | martyaḥ | pāvakam | kṛṣṇa-vartani m | vi-hāyasam
Word by Word
इमम्this (one)
इमम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
घindeed, surely
घ:
—
TypeIndeclinable
Rootघ (निपात)
वीरःthe hero, brave man
वीरः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal, deathless
अमृतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
दूतम्messenger
दूतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
कृण्वीतshould make, should appoint
कृण्वीत:
—
TypeVerb
Rootकृ (डुकृञ् करणे)
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
कर्ता
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
पावकम्purifying, bright
पावकम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपावक (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ से)
कृष्णवर्तनिम्having a dark track/path
कृष्णवर्तनिम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootकृष्ण-वर्तनि (समास-प्रातिपदिक)
विहायसम्sky, mid-air
विहायसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविहायस् (प्रातिपदिक)