Mantra 17
Sukta 8.23
Rishi: Uśanā Kāvya (mentioned as installer); present hymn’s rishi attribution not fully determined from provided data
Devata: Agni (Jātavedas)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
उशना काव्यस्त्वा नि होतारमसादयत् । आयजिं त्वा मनवे जातवेदसम् ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒शना॑ का॒व्यस्त्वा॒ नि होता॑रमसादयत् । आ॒य॒जिं त्वा॒ मन॑वे जा॒तवे॑दसम् ॥
Transliteration
uśánā kāvyás tvā ni hótāram asādayat | āyájiṃ tvā mánave jātávedasam ||
Translation
Uśanā Kāvya set thee down as the invoking priest; he made thee the true sacrificer for Manu, O Jātavedas—knower of all births—so that the human may be led rightly in the offering.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒शना॑ । का॒व्यः । त्वा॒ । नि । होता॑रम् । अ॒सा॒द॒य॒त् । आ॒ऽय॒जिम् । त्वा॒ । मन॑वे । जा॒तऽवे॑दसम् ॥उशना । काव्यः । त्वा । नि । होतारम् । असादयत् । आयजिम् । त्वा । मनवे । जातवेदसम् ॥uśanā | kāvyaḥ | tvā | ni | hotāram | asādayat | āyajim | tvā | manave | jāta-vedasam
Word by Word
उशनाUśanā (Uśanas/Kavi Uśanas)
उशना:
कर्तृ
TypeNoun (proper name)
Rootउशनस् (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
काव्यःthe Kāvya (descendant/poet of the Kavi lineage)
काव्यः:
कर्तृ (उशनाः का॒व्यः = ‘Uśanā, the Kāvya’)
TypeNoun/Adjective
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
त्वाyou (acc.)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निdown; into position
नि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
होतारम्the Hotar (invoking priest)
होतारम्:
कर्म (असादयत्)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
असादयत्he seated/installed
असादयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-√सद्
आयजिम्worthy of worship/sacrifice
आयजिम्:
कर्म (त्वा)
TypeAdjective
Rootआयजि (प्रातिपदिक; ‘यज्ञ-योग्य/यजनीय’)
त्वाyou (acc.)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मनवेfor Manu
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper name)
Rootमनु (प्रातिपदिक)
जातवेदसम्Jātavedas (Agni, ‘knower of births/creatures’)
जातवेदसम्:
कर्म (त्वा)
TypeNoun/Epithet
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)