HomeRig VedaMandala 8Sukta 23Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 8.23

Rishi: Vyaśva (explicitly named)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)

व्यश्वस्त्वा वसुविदमुक्षण्युरप्रीणादृषिः । महो राये तमु त्वा समिधीमहि ॥

व्य॑श्वस्त्वा वसु॒विद॑मुक्ष॒ण्युर॑प्रीणा॒दृषि॑: । म॒हो रा॒ये तमु॑ त्वा॒ समि॑धीमहि ॥

vyàśvas tvā vasuvídam ukṣaṇyúr aprīṇād ṛ́ṣiḥ | mahó rāyé tám u tvā sám idhīmahi ||

Vyaśva the seer, desiring increase, has gladdened thee as the finder of plenitude; for the great richness we kindle thee wholly—yes, thee—within our being.

विऽअ॑श्वः । त्वा॒ । व॒सु॒ऽविद॑म् । उ॒क्ष॒ण्युः । अ॒प्री॒णा॒त् । ऋषिः॑ । म॒हः । रा॒ये । तम् । ऊँ॒ इति॑ । त्वा॒ । सम् । इ॒धी॒म॒हि॒ ॥विअश्वः । त्वा । वसुविदम् । उक्षण्युः । अप्रीणात् । ऋषिः । महः । राये । तम् । ऊँ इति । त्वा । सम् । इधीमहि ॥vi-aśvaḥ | tvā | vasu-vidam | ukṣaṇyuḥ | aprīṇāt | ṛṣiḥ | mahaḥ | rāye | tam | oṃ iti | tvā | sam | idhīmahi

व्यश्वःVyashva (the seer; ‘horse-possessing’)
व्यश्वः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/epithet)
Rootव्यश्व (प्रातिपदिक) < व्यश्व ‘घोड़े-युक्त/अश्ववान्’
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वसुविदम्finder/winner of wealth
वसुविदम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवसु-विद् (प्रातिपदिक; ‘वसु’ + ‘विद्’ < √विद् ‘जानना/पाना’)
उक्षण्युःthe eager/strong one (epithet of the seer)
उक्षण्युः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootउक्षण्यु (प्रातिपदिक; इच्छार्थक -यु; ‘उक्षन्/उक्ष’ ‘वृषभ/बलवान्’ से)
अप्रीणात्(he) pleased/satisfied
अप्रीणात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√प्री (प्रीणाति ‘तृप्त/प्रसन्न करना’)
ऋषिःthe seer
ऋषिः:
कर्तृ (उक्षण्युः/व्यश्वः के साथ समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
महोof the great (one)
महो:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
रायेfor wealth
राये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक ‘धन/समृद्धि’)
तम्him
तम्:
कर्म (समिध्-क्रिया का)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed/and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (समिध्-क्रिया का)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्together/fully
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग)
इधीमहिwe kindle / we invoke (lit. ‘we enkindle’)
इधीमहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√इध् (इन्धे ‘प्रज्वलित करना/समिध् करना’)