HomeRig VedaMandala 8Sukta 21Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 8.21

Devata: Indra

अच्छा च त्वैना नमसा वदामसि किं मुहुश्चिद्वि दीधयः । सन्ति कामासो हरिवो ददिष्ट्वं स्मो वयं सन्ति नो धियः ॥

अच्छा॑ च त्वै॒ना नम॑सा॒ वदा॑मसि॒ किं मुहु॑श्चि॒द्वि दी॑धयः । सन्ति॒ कामा॑सो हरिवो द॒दिष्ट्वं स्मो व॒यं सन्ति॑ नो॒ धिय॑: ॥

ácchā ca tvā enā námasā vádāmasi kím múhuś cid ví dīdhayaḥ | sánti kā́māso harivo dadíṣ ṭváṃ smó vayáṃ sánti no dhíyaḥ ||

Toward thee we speak with this reverence: why should we again and again be scattered in our thoughts? For desires are here, O lord of the tawny steeds; thou art the giver—and in us too there are thoughts that can become luminous.

अच्छ॑ । च॒ । त्वा॒ । ए॒ना । नम॑सा । वदा॑मसि । किम् । मुहुः॑ । चि॒त् । वि । दी॒ध॒यः॒ । सन्ति॑ । कामा॑सः । ह॒रि॒ऽवः॒ । द॒दिः । त्वम् । स्मः । व॒यम् । सन्ति॑ । नः॒ । धियः॑ ॥अच्छ । च । त्वा । एना । नमसा । वदामसि । किम् । मुहुः । चित् । वि । दीधयः । सन्ति । कामासः । हरिवः । ददिः । त्वम् । स्मः । वयम् । सन्ति । नः । धियः ॥accha | ca | tvā | enā | namasā | vadāmasi | kim | muhuḥ | cit | vi | dīdhayaḥ | santi | kāmāsaḥ | hari-vaḥ | dadiḥ | tvam | smaḥ | vayam | santi | naḥ | dhiyaḥ

अच्छाtowards, unto
अच्छा:
Adhikaraṇa (गत्यर्थे उपपद-निर्देशः) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअञ्च् (गत्यर्थ) / प्रातिपदिक: अच्छā (अव्यय) पारम्पर्येण ‘अभि/प्रति’
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एनाम्this (her/this one)
एनाम्:
Karma (वदामसि इत्यस्य) / विशेष्य-निर्देशः
TypePronoun
Rootइदम्/एतद्-प्रकारः (सर्वनाम-प्रातिपदिक) ‘एना’
नमसाwith reverence, with homage
नमसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
वदामसिwe speak, we utter
वदामसि:
TypeVerb
Rootवद् (भाषणे)
किम्what?
किम्:
Karma (दीधयः इत्यस्य) / प्रश्न-वस्तु
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मुहुःagain and again, repeatedly
मुहुः:
Adhikaraṇa (काल) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
विapart, forth, distinctly
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दीधयःyou ponder/consider
दीधयः:
TypeVerb
Rootधी (धारणे/बुद्धौ) → धीयते; नामधातु/कृदन्त-आधारः ‘धी’
सन्तिthere are
सन्ति:
TypeVerb
Rootअस् (सत्तायाम्)
कामासःdesires, wishes
कामासः:
Kartā (सन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
हरिवःO Hariva (Indra, having tawny steeds)
हरिवः:
Sampradāna/संबोधन (आह्वान)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootहरिवत्/हरिवन् (इन्द्रस्य विशेषण-प्रातिपदिक)
ददिष्ट्वम्you have given
ददिष्ट्वम्:
TypeVerb
Rootदा (दाने) + सन्/इष्ट (परिपूर्ण/अतीतार्थे वैदिक-परफेक्ट/एओरिस्ट-प्रकारः) → ददिष्ट्वम्
स्मःwe are
स्मः:
TypeVerb
Rootअस् (सत्तायाम्)
वयम्we
वयम्:
Kartā (स्मः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सन्तिthere are
सन्ति:
TypeVerb
Rootअस् (सत्तायाम्)
नःfor us / of us
नः:
Sampradāna/सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धियःthoughts, insights, prayers
धियः:
Kartā (सन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक) स्त्रीलिङ्ग