HomeRig VedaMandala 8Sukta 20Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 8.20

Rishi: Sobharī Kāṇva
Devata: Maruts
Chandas: Trishtubh (probable)

अमाय वो मरुतो यातवे द्यौर्जिहीत उत्तरा बृहत् । यत्रा नरो देदिशते तनूष्वा त्वक्षांसि बाह्वोजसः ॥

अमा॑य वो मरुतो॒ यात॑वे॒ द्यौर्जिही॑त॒ उत्त॑रा बृ॒हत् । यत्रा॒ नरो॒ देदि॑शते त॒नूष्वा त्वक्षां॑सि बा॒ह्वो॑जसः ॥

amā́ya vo maruto yā́tave dyáur jihī́ta uttárā bṛhát | yátrā nárō dédiśate tanū́ṣv ā́ tvákṣāṃsi bāhv-ójasah ||

With no deceit, O Maruts, for your coming the heaven widens upward into the Vast. Where the heroes blaze in their bodies, there the strong-armed forge their powers—shaping the instruments of action for the soul’s work.

अमा॑य । वः॒ । म॒रु॒तः॒ । यात॑वे । द्यौः । जिही॑ते । उत्ऽत॑रा । बृ॒हत् । यत्र॑ । नरः॑ । देदि॑शते । त॒नूषु॑ । आ । त्वक्षां॑सि ब॒हुऽओ॑जसः ॥अमाय । वः । मरुतः । यातवे । द्यौः । जिहीते । उत्तरा । बृहत् । यत्र । नरः । देदिशते । तनूषु । आ । त्वक्षांसि बहुओजसः ॥amāya | vaḥ | marutaḥ | yātave | dyauḥ | jihīte | ut-tarā | bṛhat | yatra | naraḥ | dediśate | tanūṣu | ā | tvakṣāṃsi bahu-ojasaḥ

अमायnear, together; at home
अमाय:
Adhikaraṇa (समीप/स्थान-निर्देश) / सहार्थे सहकारक-सदृश
TypeIndeclinable
Rootअमा (अव्यय) / अम् (धातु, ‘समीपे/सह’ अर्थे) → अमा
वःfor you / of you
वः:
Sampradāna (यातवे इत्यस्य लाभार्थ-सम्बन्धः) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
Kartā (जिहीत इत्यस्य कर्ता) / सम्बोधनार्थे अपि सम्भवः
TypeNoun
Rootमरुत्
यातवेto go, to come
यातवे:
Prayojana (उद्देश्य/हेतु) / क्रियार्थ
TypeVerb-derived infinitive
Rootया (धातु) → यातु (गमन) + तुमुन्
द्यौःthe Sky (Dyaus)
द्यौः:
Kartā (जिहीत इत्यस्य कर्ता) / विषय
TypeNoun
Rootद्यौ (द्याव्) / द्यौस्
जिहीतlet (her/it) withdraw / yield
जिहीत:
Kriyā (मुख्य क्रिया) — ‘let … go/withdraw’
TypeVerb
Rootहा (धातु) ‘त्यागे/विसर्जने’ (वैदिक रूप: जिहीत) / √हि (गत्यर्थ-आदेश)
उत्तराhigher, upper
उत्तरा:
Kartṛ-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण) / विशेषण
TypeAdjective
Rootउत्तर
बृहत्great, vast
बृहत्:
Kartṛ-viśeṣaṇa / विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहन्त्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
नरःmen, heroes
नरः:
Kartā (देदिशते इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootनर
देदिशतेshine forth, blaze
देदिशते:
Kriyā
TypeVerb
Rootदिश् (धातु) ‘दीप्तौ/दर्शने’ → देदिश् (पुनरुक्त/द्वित्व) + आत्मनेपद
तनूषुin (their) bodies, persons
तनूषु:
Adhikaraṇa (आश्रय/अन्तःस्थान: ‘in their bodies/persons’)
TypeNoun
Rootतनू
towards, fully
:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण) / उपसर्गभाव
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
त्वक्षांसिskins, coverings; (fig.) forms
त्वक्षांसि:
Karma (आ-… [धारयन्ति/बिभ्रति] इत्यर्थे—कर्मपदम्) / विषय
TypeNoun
Rootत्वक्षस् (प्रातिपदिक) / त्वच्-सम्बद्ध
बाह्वोजसः(men) of arm-strength; strong-armed
बाह्वोजसः:
Viśeṣaṇa (नरः इत्यस्य विशेषणम्) / सम्बन्ध
TypeNoun (compound) / Adjectival noun
Rootबाहु-ओजस् (समास: षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-सम्भव) → बाह्वोजस्