Mantra 9
Sukta 8.2
Rishi: Medhyātithi Kāṇva (traditional for RV 8.2)
Devata: Soma (as prepared for Indra) / Indra (as recipient)
Chandas: Gāyatrī (probable for RV 8.2 opening; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
शुचिरसि पुरुनिष्ठाः क्षीरैर्मध्यत आशीर्तः । दध्ना मन्दिष्ठः शूरस्य ॥
Samhita Patha (IAST)
शुचि॑रसि पुरुनि॒ष्ठाः क्षी॒रैर्म॑ध्य॒त आशी॑र्तः । द॒ध्ना मन्दि॑ष्ठ॒: शूर॑स्य ॥
Transliteration
śúcir asi puruniṣṭhā́ḥ kṣīráir madhyatá āśī́rtaḥ | dadhnā́ mandiṣṭháḥ śū́rasya ||
Translation
You are pure, set in many stations; in the midst you are blended with milk, and with curd you become the most gladdening for the Hero—so the ecstasy is made fit for Indra’s victorious action.
Padapatha (Word Analysis)
शुचिः॑ । अ॒सि॒ । पु॒रु॒निः॒ऽस्थाः । क्षी॒रैः । म॒ध्य॒तः । आऽशी॑र्तः । द॒ध्ना । मन्दि॑ष्ठः । शूर॑स्य ॥शुचिः । असि । पुरुनिःस्थाः । क्षीरैः । मध्यतः । आशीर्तः । दध्ना । मन्दिष्ठः । शूरस्य ॥śuciḥ | asi | puruniḥ-sthāḥ | kṣīraiḥ | madhyataḥ | āśīrtaḥ | dadhnā | mandiṣṭhaḥ | śūrasya
Word by Word
शुचिःbright, pure
शुचिः:
विशेषणम् (कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootशुचि- (प्रातिपदिक; √शुच् ‘दीप्तौ/शौचे’ से)
असिyou are
असि:
अख्यात (सम्बन्ध/विधेय)
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
पुरुनिष्ठाःhaving many resting-places / firmly set in many ways
पुरुनिष्ठाः:
विशेषणम् (सम्बोधन/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरु- + निष्ठा- (प्रातिपदिक)
क्षीरैःwith milks
क्षीरैः:
करणम्
TypeNoun
Rootक्षीर- (प्रातिपदिक)
मध्यतःfrom/in the middle
मध्यतः:
अधिकरणम् (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootमध्य- + तस् (तद्धित-अव्यय)
आशीर्तःblessings, benedictions
आशीर्तः:
कर्तृ/विधेय-पद (स्तुत्यर्थे)
TypeNoun
Rootआ-√शॄ/शॄ (शॄ ‘हिंसायाम्/क्षये’ इत्यस्य वैदिक-प्रयोगे ‘आशीः’ ‘आशीर्वाद’ अर्थे) → आशीः- (प्रातिपदिक)
दध्नाwith curd
दध्ना:
करणम्
TypeNoun
Rootदध्न्/दधि- (प्रातिपदिक)
मन्दिष्ठःmost gladdening / most intoxicating
मन्दिष्ठः:
विशेषणम् (शूरस्य इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootमन्द- (प्रातिपदिक) + इष्ठ (तमप्-प्रत्यय; अतिशय)
शूरस्यof the hero (Indra)
शूरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootशूर- (प्रातिपदिक)