Mantra 7
Sukta 8.2
Rishi: Medhyātithi Kāṇva (traditional for RV 8.2)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī (probable for RV 8.2 opening; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
त्रय इन्द्रस्य सोमाः सुतासः सन्तु देवस्य । स्वे क्षये सुतपाव्नः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्रय॒ इन्द्र॑स्य॒ सोमा॑: सु॒तास॑: सन्तु दे॒वस्य॑ । स्वे क्षये॑ सुत॒पाव्न॑: ॥
Transliteration
tráya índrasya sómāḥ sutā́saḥ santu devásya | své kṣáye sutapā́vnaḥ ||
Translation
Let the three pressed Soma-draughts be for Indra, for the god—within his own home of consciousness—he who drinks the expressed essence and purifies our energies by that ecstasy.
Padapatha (Word Analysis)
त्रयः॑ । इन्द्र॑स्य । सोमाः॑ । सु॒तासः॑ । स॒न्तु॒ । दे॒वस्य॑ । स्वे । क्षये॑ । सु॒त॒ऽपाव्नः॑ ॥त्रयः । इन्द्रस्य । सोमाः । सुतासः । सन्तु । देवस्य । स्वे । क्षये । सुतपाव्नः ॥trayaḥ | indrasya | somāḥ | sutāsaḥ | santu | devasya | sve | kṣaye | suta-pāvnaḥ
Word by Word
त्रयःthree
त्रयः:
कर्तृ (विधेय-सम्बन्धः; ‘सन्तु’ इत्यस्य कर्ता)
Typeसंख्या/विशेषण
Rootत्रि (प्रातिपदिक) → त्रय-
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
Typeनाम
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमाःSoma-juices
सोमाः:
कर्तृ (सन्तु इत्यस्य कर्ता; ‘त्रयः’ इत्यनेन विशेषिताः)
Typeनाम
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सुतासःpressed, expressed
सुतासः:
विशेषण (सोमाः इत्यस्य)
Typeविशेषण (कृदन्त)
Rootसु- (धातु, ‘सुनोति’ = to press) → सुत (कृदन्त, क्त) → सुत-
सन्तुlet them be
सन्तु:
विधेय-क्रिया
Typeक्रिया
Rootअस् (धातु) → सन्तु
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (इन्द्रस्य इत्यस्यैव पुनरुक्त-सम्बन्धः)
Typeनाम
Rootदेव (प्रातिपदिक)
स्वेin his own
स्वे:
अधिकरण (सप्तमी; ‘क्षये’ सह)
Typeविशेषण/सर्वनाम
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्षयेdwelling, abode
क्षये:
अधिकरण (where: in the dwelling)
Typeनाम
Rootक्षय (प्रातिपदिक; ‘निवास/धाम’)
सुतपाव्नःthe well-ardent (one), of strong heat/ardour
सुतपाव्नः:
सम्बोधन/विशेषण (देवस्य/इन्द्रस्य प्रति; वाक्ये विशेषणरूपेण)
Typeविशेषण/उपाधि (नामवत्)
Rootसु- (उपसर्ग) + तप् (धातु) → सुतपस् (प्रातिपदिक ‘well-ardent/very hot’) ; RV-पाठे: सुतपाव्नः (वेदिक-रूप/पदपाठ-परम्परा)