Mantra 35
Sukta 8.2
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)
Devata: Indra
Chandas: Jagatī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रभर्ता रथं गव्यन्तमपाकाच्चिद्यमवति । इनो वसु स हि वोळ्हा ॥
Samhita Patha (IAST)
प्रभ॑र्ता॒ रथं॑ ग॒व्यन्त॑मपा॒काच্চि॒द्यमव॑ति । इ॒नो वसु॒ स हि वोळ्हा॑ ॥
Transliteration
prábhārtā ráthaṃ gavyántam apākā́c cid yám ávati | inó vásu sá hí voḷ́hā ||
Translation
He brings forward the chariot that seeks the rays (cows), and even from afar he protects the one he favors; he is the strong one, the good treasure—indeed he is the bearer who carries us through.
Padapatha (Word Analysis)
प्रऽभ॑र्ता । रथ॑म् । ग॒व्यन्त॑म् । अ॒पा॒कात् । चि॒त् । यम् । अव॑ति । इ॒नः । वसु॑ । सः । हि । वोळ्हा॑ ॥प्रभर्ता । रथम् । गव्यन्तम् । अपाकात् । चित् । यम् । अवति । इनः । वसु । सः । हि । वोळ्हा ॥pra-bhartā | ratham | gavyantam | apākāt | cit | yam | avati | inaḥ | vasu | saḥ | hi | voḷhā
Word by Word
प्रभर्ताthe bearer/driver (one who carries forth)
प्रभर्ता:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Rootप्र-√भृ (भृञ् धारणे) / प्रभर्तृ- (कर्तृ-प्रातिपदिक)
रथम्the chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ-
गव्यन्तम्cow-seeking, rich in/aimed at cattle
गव्यन्तम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (participial stem)
Rootगव्यन्त- (गो + -यन्त, ‘seeking/coveting cows’)
अपाकात्from afar, away
अपाकात्:
अपादान
TypeIndeclinable/Adverbial (ablatival form)
Rootअप + आ + √कॄ/√कृ? (Vedic: अपाक ‘away, from afar’ as ablative)
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
यम्whom
यम्:
कर्म (अवति इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम)
अवतिprotects, helps
अवति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव-√अव् (अव रक्षणे/पालने)
इनोthe strong one, the vigorous (one)
इनो:
कर्तृ (द्वितीयपादे)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootइन- (Vedic adj./noun ‘strong, vigorous’; also used as epithet)
वसुwealth, good (treasure)
वसु:
कर्म/विधेय (स हि … इति)
TypeNoun
Rootवसु-
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम)
हिfor, indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
वःfor you / of you
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual: ‘for you/of you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
वोळ्हाthe carrier, the one who conveys (driver/bearer)
वोळ्हा:
कर्तृ (सः … वोळ्हा)
TypeNoun (agent)
Rootवह्- (√वह् वहने) → वोळ्हृ- (Vedic agent noun; from PPP/agentive formation)