Mantra 26
Sukta 8.2
Rishi: Unknown/unspecified in provided input.
Devata: Indra as Vṛtrahan
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh/Jagatī family; requires verification.
Samhita Patha (Devanagari)
पाता वृत्रहा सुतमा घा गमन्नारे अस्मत् । नि यमते शतमूतिः ॥
Samhita Patha (IAST)
पाता॑ वृत्र॒हा सु॒तमा घा॑ गम॒न्नारे अ॒स्मत् । नि य॑मते श॒तमू॑तिः ॥
Transliteration
pā́tā vṛtra-hā́ sutám ā́ ghā́ gamán nā́re asmát | ní yamate śatám-ūtiḥ ||
Translation
May the Vṛtra-slayer drink the pressed Soma and come—yes, come not far from us; then the hundredfold help is set firmly within our being.
Padapatha (Word Analysis)
पाता॑ । वृ॒त्र॒ऽहा । सु॒तम् । आ । घ॒ । ग॒म॒त् । न । आ॒रे । अ॒स्मत् । नि । य॒म॒ते॒ । श॒तम्ऽऊ॑तिः ॥पाता । वृत्रहा । सुतम् । आ । घ । गमत् । न । आरे । अस्मत् । नि । यमते । शतम्ऊतिः ॥pātā | vṛtra-hā | sutam | ā | gha | gamat | na | āre | asmat | ni | yamate | śatam-ūtiḥ
Word by Word
पाताO protector / O drinker (invoked deity)
पाता:
Kartā (स्तुत्यः/आह्वेयः कर्ता)
TypeNoun (agent noun)
Rootपा (धातु, ‘पिबति/रक्षति’) → पातृ- (प्रातिपदिक) / पातृ-शब्दस्य सम्बोधन/प्रथमा एकवचन-रूपम् (वैदिक)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
Kartā (सम्बोधन-विशेषणम्)
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्र- (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → वृत्रहन्- (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; ‘वृत्रं हन्ति’)
सुतम्the pressed (Soma)
सुतम्:
Karma
TypeNoun (kṛdanta used substantively)
Rootसु (धातु ‘सुनोति’ = press) → सुत (कृदन्त; क्त)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
घindeed, surely
घ:
—
TypeIndeclinable
Rootघ (निपात/अव्यय; वैदिक)
गमन्come! / may you come
गमन्:
Kriyā (मुख्यक्रिया: ‘आ…गमन्’ = ‘आगच्छ’)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गमन् (लुङ्/आगम-आदेश; वैदिक injunctive/aorist-प्रयोगः)
नरेfor/among the man (hero)
नरे:
Adhikaraṇa (स्थाने/विषये: ‘among/for the man/hero’)
TypeNoun
Rootनर- (प्रातिपदिक)
अस्मत्of us
अस्मत्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निdown, in, firmly
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
यमतेrestrains/controls; is directed/settles
यमते:
Kriyā
TypeVerb
Rootयम् (धातु ‘यच्छति/नियच्छति/यमयति’) → यमते
शतमूतिः(she/he) of a hundred helps; hundred-aided (epithet)
शतमूतिः:
Kartā (यमते इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun/Epithet
Rootशत- (संख्या) + ऊति- (प्रातिपदिक ‘help, aid’) → शतमूति- (समास; ‘शत-ऊतिः’)