Mantra 18
Sukta 8.2
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage)
Devata: Indra (hymn context) / Devāḥ (statement about the gods generally within Indra praise)
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
इच्छन्ति देवाः सुन्वन्तं न स्वप्नाय स्पृहयन्ति । यन्ति प्रमादमतन्द्राः ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒च्छन्ति॑ दे॒वाः सु॒न्वन्तं॒ न स्वप्ना॑य स्पृहयन्ति । यन्ति॑ प्र॒माद॒मत॑न्द्राः ॥
Transliteration
icchánti devā́ḥ sunvántam ná svápnāya spṛhayanti | yánti pramā́dam atándrāḥ ||
Translation
The gods desire the one who presses the Soma; they do not long for sleep. Untiring, they move toward the state of wakeful mastery, not toward negligence.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒च्छन्ति॑ । दे॒वाः । सु॒न्वन्त॑म् । न । स्वप्ना॑य । स्पृ॒ह॒य॒न्ति॒ । यन्ति॑ । प्र॒ऽमाद॑म् । अत॑न्द्राः ॥इच्छन्ति । देवाः । सुन्वन्तम् । न । स्वप्नाय । स्पृहयन्ति । यन्ति । प्रमादम् । अतन्द्राः ॥icchanti | devāḥ | sunvantam | na | svapnāya | spṛhayanti | yanti | pra-mādam | atandrāḥ
Word by Word
इच्छन्तिthey desire / seek
इच्छन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ-)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < दिव्
सुन्वन्तम्the Soma-presser (one who presses/expresses Soma)
सुन्वन्तम्:
कर्म
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootसु (धातु) → सुन्वत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ) आधारः
नlike / as (not = ‘not’)
न:
(सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन
स्वप्नायfor sleep / for slumber
स्वप्नाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वप्न (प्रातिपदिक)
स्पृहयन्तिthey long for / yearn
स्पृहयन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृह्
यन्तिthey go / they proceed
यन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया
प्रमादम्heedlessness / negligence
प्रमादम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रमाद (प्रातिपदिक)
अतन्द्राःunwearied / untiring / not sluggish
अतन्द्राः:
कर्तृ (देवाः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-तन्द्र (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेधः)