Mantra 14
Sukta 8.2
Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage)
Devata: Indra (implicit; context of Indra hymn where mantra overcomes hostile forces)
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
उक्थं चन शस्यमानमगोररिरा चिकेत । न गायत्रं गीयमानम् ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒क्थं च॒न श॒स्यमा॑न॒मगो॑र॒रिरा चि॑केत । न गा॑य॒त्रं गी॒यमा॑नम् ॥
Transliteration
uktháṃ cana śasyámānam ágoḥ arír ā́ ciketa | ná gāyatráṃ gīyámānam ||
Translation
Even the solemn utterance as it is being proclaimed the hostile power does not perceive; nor does it grasp the gāyatra when it is being sung—so the true chant passes beyond the enemy of light.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒क्थम् । च॒न । श॒स्यमा॑नम् । अगोः॑ । अ॒रिः । आ । चि॒के॒त॒ । न । गा॒य॒त्रम् । गी॒यमा॑नम् ॥उक्थम् । चन । शस्यमानम् । अगोः । अरिः । आ । चिकेत । न । गायत्रम् । गीयमानम् ॥uktham | cana | śasyamānam | agoḥ | ariḥ | ā | ciketa | na | gāyatram | gīyamānam
Word by Word
उक्थम्hymn of praise; laudation
उक्थम्:
कर्म (शस्यते/गीयते इत्यस्य) / विषय
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक) < √वच् (वच् ‘to speak’) (नामधातु/निष्पन्न)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चनeven; indeed
चन:
—
TypeIndeclinable
Rootचन (निपात; ‘च’ + ‘न’ इव, बलवर्धक/अपि-अर्थ)
शस्यमानम्being praised; being recited in praise
शस्यमानम्:
कर्म/विषय (यत् स्तूयते)
TypeVerb (participle)
Root√शंस् (स्तुतौ) → शस्य (य-प्रत्यय) + मान (शानच्/मान)
अगोररिःthe non-dreaded foe / the foe of the ‘gora’ (epithet; likely of Indra)
अगोररिः:
कर्तृ (चिकेत इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootअगोररि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः: अ-गोर + अरि)
आरिराhas gone/has come; has advanced (Vedic perfect form)
आरिरा:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋ (गत्यर्थ/प्रापणे) / √रि? (वेदिक-रूप; पुनरुक्त-आगमयुक्त परिपूर्ण/तीव्रार्थक)
चिकेतhas perceived; has noticed; has understood
चिकेत:
क्रिया
TypeVerb
Root√चित् (अवबोधने) → लिट्
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
गायत्रम्the Gāyatra (chant/metre); gāyatrī-song
गायत्रम्:
कर्म/विषय (गीयते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगायत्र (प्रातिपदिक)
गीयमानम्being sung; being chanted
गीयमानम्:
कर्म/विषय (यत् गीयते)
TypeVerb (participle)
Root√गै (गाने) → गीय (य-प्रत्यय) + मान (शानच्/मान)