Mantra 1
Sukta 8.19
Devata: Agni (implied as carrier/leader of the oblation), supported by the gods
Samhita Patha (Devanagari)
तं गूर्धया स्वर्णरं देवासो देवमरतिं दधन्विरे । देवत्रा हव्यमोहिरे ॥
Samhita Patha (IAST)
तं गू॑र्धया॒ स्व॑र्णरं दे॒वासो॑ दे॒वम॑र॒तिं द॑धन्विरे । दे॒व॒त्रा ह॒व्यमोहि॑रे ॥
Transliteration
táṃ gū́rdhayā svàrṇaraṃ devā́so devám aratíṃ dadhanvire | devatrā́ havyám ā́ ūhire ||
Translation
Him the gods set in motion with uplifted force—the divine bearer of the offering, the leader who moves in the right way; and they bring the oblation upward into the godward world.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । गू॒र्ध॒य॒ । स्वः॑ऽनरम् । दे॒वासः॑ । दे॒वम् । अ॒र॒तिम् । द॒ध॒न्वि॒रे॒ । दे॒व॒ऽत्रा । ह॒व्यम् । आ । ऊ॒हि॒रे॒ ॥तम् । गूर्धय । स्वःनरम् । देवासः । देवम् । अरतिम् । दधन्विरे । देवत्रा । हव्यम् । आ । ऊहिरे ॥tam | gūrdhaya | svaḥ-naram | devāsaḥ | devam | aratim | dadhanvire | deva-trā | havyam | ā | ūhire
Word by Word
तम्him; that one
तम्:
कर्म (स्तुत्य/आह्वेय देवः) / लक्ष्य
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गूर्धयाwith (their) head / with the head (in reverence)
गूर्धया:
करण
TypeNoun
Rootगूर्धा (प्रातिपदिक; शीर्ष/मूर्धन्-सम्बद्ध)
स्वर्णरम्golden; of golden hue
स्वर्णरम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वर्णर (प्रातिपदिक; स्वर्ण-सम्बद्ध विशेषण)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अरतिम्active help / forward impulse (Vedic: arati)
अरतिम्:
कर्म (देवम् इति कर्मणः विशेषण/अपपद-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootअरति (प्रातिपदिक; ‘अरति’ = गति/प्रवृत्ति/उत्साह/सहायता इत्यर्थेषु वैदिकः)
दधन्विरेthey have set in motion / have impelled
दधन्विरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधन्व् (धातु; ‘धन्वते/धन्विरे’ = धावन्ति/प्रेरयन्ति/उद्यच्छन्ति इत्यर्थः वैदिके)
देवत्राamong the gods; in the divine sphere
देवत्रा:
अधिकारण (देश/सम्बन्ध-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootदेवत्रा (अव्यय; देवेषु/देवसम्बन्धे)
हव्यम्the oblation; the offering
हव्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक; √हु ‘to offer’ से)
ओहिरेthey have brought / conveyed
ओहिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/ऊह् (वैदिक धातु-रूप; ‘ओहिरे’ = आ-वहन्ति/आ-नयन्ति इत्यर्थः, 3pl middle)