Mantra 21
Sukta 8.18
Devata: Mitra–Aryaman–Varuṇa; Maruts as bringers of protective chardiḥ
Samhita Patha (Devanagari)
अनेहो मित्रार्यमन्नृवद्वरुण शंस्यम् । त्रिवरूथं मरुतो यन्त नश्छर्दिः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒ने॒हो मि॑त्रार्यमन्नृ॒वद्व॑रुण॒ शंस्य॑म् । त्रि॒वरू॑थं मरुतो यन्त नश्छ॒र्दिः ॥
Transliteration
aného mitrāryaman nṛvád varuṇa śáṃsyam | trívārūthaṃ maruto yanta naś chárdiḥ ||
Translation
O Mitra and Aryaman, and thou Varuṇa rich in the human strength—be to us worthy of the soul’s praise; O Maruts, come bringing a triple shelter, a covering of peace for us.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ने॒हः । मि॒त्र॒ । अ॒र्य॒म॒न् । नृ॒ऽवत् । व॒रु॒ण॒ । शंस्य॑म् । त्रि॒ऽवरू॑थम् । म॒रु॒तः॒ । य॒न्त॒ । नः॒ । छ॒र्दिः ॥अनेहः । मित्र । अर्यमन् । नृवत् । वरुण । शंस्यम् । त्रिवरूथम् । मरुतः । यन्त । नः । छर्दिः ॥anehaḥ | mitra | aryaman | nṛ-vat | varuṇa | śaṃsyam | tri-varūtham | marutaḥ | yanta | naḥ | chardiḥ
Word by Word
अनेहःunhasting, not delaying
अनेहः:
विशेषण (सम्बोधन-सम्बन्धः: ‘मित्रार्यमन्’ इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootअनेह- (प्रातिपदिक; अ- + नेह ‘आलस्य/विलम्ब’)
मित्रार्यमन्O Mitra-Aryaman
मित्रार्यमन्:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun (compound)
Rootमित्रार्यमन्- (समास: मित्र + आर्यमन्)
नृवत्in manly fashion; like a hero
नृवत्:
क्रियाविशेषण (शंस्यम् इत्यस्य प्रकारः)
TypeAdjective/Adverbial (indeclinable-like in use)
Rootनृवत् (प्रातिपदिक; नृ ‘man’ + वत्)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun
Rootवरुण- (प्रातिपदिक)
शंस्यम्praiseworthy; to be praised
शंस्यम्:
कर्म/विधेय (implicit ‘स्तुतिम्/वचः’ etc.; ‘praiseworthy [thing]’)
TypeAdjective (gerundive: ‘to be praised’)
Rootशंस्य- (कृदन्त; √शंस् ‘to praise’ + यत्)
त्रिवरूथम्threefold protection/shelter
त्रिवरूथम्:
कर्म (यन्त इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootत्रिवरूथ- (समास: त्रि + वरूथ ‘protection, shelter’)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ (यन्त इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमरुत्- (प्रातिपदिक)
यन्तgo; come; proceed
यन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√या ‘to go’ (present)
नःto us; for us
नः:
सम्प्रदान/अधिकार (to/for us; beneficiary)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
छर्दिःshelter; protection
छर्दिः:
कर्म/विधेय (implicit ‘अस्तु/भवतु’: ‘[be] a shelter’)
TypeNoun
Rootछर्दिस्- (प्रातिपदिक; ‘covering, shelter, protection’)