Mantra 11
Sukta 8.16
Rishi: Kāṇva tradition (Mandala 8; specific rishi not provided in input)
Devata: Indra
Chandas: Unknown (not inferable securely from provided excerpt alone)
Samhita Patha (Devanagari)
स नः पप्रिः पारयाति स्वस्ति नावा पुरुहूतः । इन्द्रो विश्वा अति द्विषः ॥
Samhita Patha (IAST)
स न॒: पप्रि॑: पारयाति स्व॒स्ति ना॒वा पु॑रुहू॒तः । इन्द्रो॒ विश्वा॒ अति॒ द्विष॑: ॥
Transliteration
sá naḥ pápriḥ pārayāti svastí nā́vā puruhūtáḥ | índro víśvā áti dvíṣaḥ ||
Translation
He, the fulfiller, carries us across in well-being, as in a boat—Indra, the many-invoked—beyond all hatreds and divisions.
Padapatha (Word Analysis)
सः । नः॒ । पप्रिः॑ । पा॒र॒या॒ति॒ । स्व॒स्ति । ना॒वा । पु॒रु॒ऽहू॒तः । इन्द्रः॑ । विश्वा॑ । अति॑ । द्विषः॑ ॥सः । नः । पप्रिः । पारयाति । स्वस्ति । नावा । पुरुहूतः । इन्द्रः । विश्वा । अति । द्विषः ॥saḥ | naḥ | papriḥ | pārayāti | svasti | nāvā | puru-hūtaḥ | indraḥ | viśvā | ati | dviṣaḥ
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स-
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पप्रिःhas filled / has satisfied
पप्रिः:
कर्तृ
TypeVerb (finite)
Root√पॄ (पॄ/पॢ) ‘पूरणे, तर्पणे’
पारयातिcauses (us) to cross over; brings safely across
पारयाति:
कर्तृ
TypeVerb (finite)
Root√पॄ (पॄ/पॢ) ‘पूरणे’ (कारयति-प्रयोगः) → √पारय्
स्वस्तिwell-being; safely
स्वस्ति:
क्रियाविशेषण (मङ्गलार्थे)
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (अव्यय-प्रातिपदिक) < सु + अस्ति
नावाby/with a boat
नावा:
करण
TypeNoun
Rootनौ (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) ‘boat’
पुरुहूतःmuch-invoked (epithet of Indra)
पुरुहूतः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Epithet
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक) < पुरु ‘many’ + √ह्वा/हू ‘to call, invoke’ (कृदन्त-समास)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
अतिover, beyond
अति:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
द्विषःenemies; hostile (forces)
द्विषः:
कर्म
TypeNoun
Rootद्विष् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) ‘enemy/hostility’ (RV में प्रायः ‘enemies’ अर्थे)