Mantra 11
Sukta 8.15
Rishi: Unknown/uncertain (not supplied)
Devata: Indra
Chandas: Not specified in input (requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
सत्रा त्वं पुरुष्टुतँ एको वृत्राणि तोशसे । नान्य इन्द्रात्करणं भूय इन्वति ॥
Samhita Patha (IAST)
स॒त्रा त्वं पु॑रुष्टुतँ॒ एको॑ वृ॒त्राणि॑ तोशसे । नान्य इन्द्रा॒त्कर॑णं॒ भूय॑ इन्वति ॥
Transliteration
satrā́ tváṃ puruṣṭutáṃ éko vṛtrā́ṇi tośase | nā́nya indrā́t káraṇaṃ bhū́ya invati ||
Translation
Ever you alone—O much-praised Indra—overpower the Vṛtras, the obstructing powers. None other than Indra can drive the effective action further on toward victory.
Padapatha (Word Analysis)
स॒त्रा । त्वम् । पु॒रु॒ऽस्तु॒त॒ । एकः॑ । वृ॒त्राणि॑ । तोशसे । न । अ॒न्यः । इन्द्रा॑त् । कर॑णम् । भूयः॑ । इ॒न्व॒ति॒ ॥सत्रा । त्वम् । पुरुस्तुत । एकः । वृत्राणि । तोशसे । न । अन्यः । इन्द्रात् । करणम् । भूयः । इन्वति ॥satrā | tvam | puru-stuta | ekaḥ | vṛtrāṇi | tośase | na | anyaḥ | indrāt | karaṇam | bhūyaḥ | invati
Word by Word
सत्राalways, continually
सत्रा:
Adhikaraṇa (काल/रीति)
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (अव्यय-प्रातिपदिक) < सत्र (सत्-त्रा) / ‘सदा, सर्वदा’
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरुष्टुतम्much-praised (O Indra)
पुरुष्टुतम्:
Karma (विशेष्यः: इन्द्रः; स्तुत्य-वाचक विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-स्तुत (प्रातिपदिक; ‘बहु-स्तुत’)
एकःalone, single
एकः:
Kartā (त्वम्-इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
वृत्राणिVṛtras; obstructing foes
वृत्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
तोशसेyou overcome/you subdue; you make (them) yield
तोशसे:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु) → तोष्/तोश् (वेद. रूप); ‘तोषयति/तुष्यति’
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
अन्यःanother (anyone else)
अन्यः:
Kartā (इन्वति-इत्यस्य)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
इन्द्रात्than Indra
इन्द्रात्:
Apādāna (तुलना/व्यतिरेक: ‘इन्द्रात्’ = ‘than Indra’)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
करणम्deed, act; effective action/means
करणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकरण (प्रातिपदिक) < √कृ (धातु) ‘करोति’
भूयःmore, further
भूयः:
Adhikaraṇa (परिमाण/अधिक्य)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/तुलनार्थ-प्रातिपदिक) < बहु
इन्वतिimpels, sets in motion, accomplishes
इन्वति:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootइन्/इन्व् (धातु) ‘प्रेरयति, चलयति, बलयति’