Mantra 4
Sukta 8.13
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
इयं त इन्द्र गिर्वणो रातिः क्षरति सुन्वतः । मन्दानो अस्य बर्हिषो वि राजसि ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒यं त॑ इन्द्र गिर्वणो रा॒तिः क्ष॑रति सुन्व॒तः । म॒न्दा॒नो अ॒स्य ब॒र्हिषो॒ वि रा॑जसि ॥
Transliteration
iyáṃ ta indra girvaṇo rātíḥ kṣarati sunvatáḥ | mandāná asyá barhíṣo ví rājasi ||
Translation
This thy giving, O Indra praised by song, flows out for the presser; delighted, upon his sacred seat of offering, thou shinest forth in full manifestation.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒यम् । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । गि॒र्व॒णः॒ । रा॒तिः । क्ष॒र॒ति॒ । सु॒न्व॒तः । म॒न्दा॒नः । अ॒स्य । ब॒र्हिषः॑ । वि । रा॒ज॒सि॒ ॥इयम् । ते । इन्द्र । गिर्वणः । रातिः । क्षरति । सुन्वतः । मन्दानः । अस्य । बर्हिषः । वि । राजसि ॥iyam | te | indra | girvaṇaḥ | rātiḥ | kṣarati | sunvataḥ | mandānaḥ | asya | barhiṣaḥ | vi | rājasi
Word by Word
इयम्this (f.)
इयम्:
कर्तृ (वाक्ये ‘रातिः’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धेन) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto/for you
ते:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (दत्तव्यस्य स्वामि/प्राप्ता) — ‘to/for you’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
गिर्वणःO praise-delighting / praised one
गिर्वणः:
सम्बोधन (विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootगिर्वणस् (प्रातिपदिक; ‘गिर्’ + ‘वणस्’ = स्तुतिभिः प्रियः/स्तुतिवान्)
रातिःgift; giving
रातिः:
कर्तृ (क्षरति इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक; √रा/√दा ‘to give’ से ‘gift, giving’)
क्षरतिflows; streams
क्षरति:
क्रिया
TypeVerb
Root√क्षर् (क्षरणे ‘to flow, stream’)
सुन्वतःof the Soma-presser
सुन्वतः:
अपादान/सम्बन्ध (स्रोतः/उद्गम-सम्बन्धः: ‘from/of the Soma-presser’)
TypeParticiple (present active)
Root√सु (सोमसवने ‘to press (Soma)’) → शतृ-प्रत्यय ‘सुन्वत्’
मन्दानःexhilarated; gladdened
मन्दानः:
कर्तृ (वि राजसि इत्यस्य कर्ता)
TypeParticiple (middle; ‘being exhilarated’)
Root√मन्द्/√मद् (हर्षे/मदे ‘to be exhilarated’) → मध्यमान/आत्मनेपद-शतृ/शानच् ‘मन्दान’
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of this (rite/one)’
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बर्हिषःof the sacrificial grass (barhis)
बर्हिषः:
अधिकारण/सम्बन्ध (वि-राजसि: ‘over/at the barhis’)
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक; ‘sacrificial grass, barhis’)
विapart; widely; forth
वि:
क्रियाविशेषण (विभाग/विशेष-प्रकाशार्थ)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजसिyou shine forth; you rule
राजसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√राज् (दीप्तौ/राज्ये ‘to shine, rule’)