Mantra 29
Sukta 8.13
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (verify via hymn header)
Devata: Indra and/or his aiding powers (pratūrtayaḥ); also the sacrificial Force itself
Chandas: Likely Trishtubh/Jagatī-family (needs scansion)
Samhita Patha (Devanagari)
इमा अस्य प्रतूर्तयः पदं जुषन्त यद्दिवि । नाभा यज्ञस्य सं दधुर्यथा विदे ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒मा अ॑स्य॒ प्रतू॑र्तयः प॒दं जु॑षन्त॒ यद्दि॒वि । नाभा॑ य॒ज्ञस्य॒ सं द॑धु॒र्यथा॑ वि॒दे ॥
Transliteration
imā́ asya pratū́rtayaḥ padáṃ juṣanta yád diví | nā́bhā yajñásya sáṃ dadhur yáthā vidé ||
Translation
These forward-driving powers delight in his step when it is in heaven; they set together the navel of the sacrifice, so that the knowing may be established.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒माः । अ॒स्य॒ । प्रऽतू॑र्तयः । प॒दम् । जु॒ष॒न्त॒ । यत् । दि॒वि । नाभा॑ । य॒ज्ञस्य॑ । सम् । द॒धुः॒ । यथा॑ । वि॒दे ॥इमाः । अस्य । प्रतूर्तयः । पदम् । जुषन्त । यत् । दिवि । नाभा । यज्ञस्य । सम् । दधुः । यथा । विदे ॥imāḥ | asya | pra-tūrtayaḥ | padam | juṣanta | yat | divi | nābhā | yajñasya | sam | dadhuḥ | yathā | vide
Word by Word
इमाःthese
इमाः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रतूर्तयःimpulses / forward-thrusts / incitements
प्रतूर्तयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रतूर्ति- (प्रातिपदिक; ‘प्र-तॄ/तुर्’ भाव/कर्तृ-निर्माण)
पदम्step; track; footing; place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिक)
जुषन्तthey enjoy / accept / favor
जुषन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
यत्which
यत्:
कर्म (सम्बन्धित)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिविin heaven / in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदिव्- (प्रातिपदिक)
नाभाby/with the navel; as a hub
नाभा:
करण
TypeNoun
Rootनाभि- (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयज्ञ- (प्रातिपदिक)
सम्together; completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
दधुःthey have placed / set
दधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
यथाas; in such a way that
यथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
विदे(so that) it is known / I know
विदे:
क्रिया
TypeVerb (finite; Vedic)
Rootविद् (धातु) / विद्- (प्रातिपदिक ‘विद्’ = ज्ञाता)