Mantra 9
Sukta 8.12
Devata: Indra-Agni (paired powers: illumined force and will-fire)
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रः सूर्यस्य रश्मिभिर्न्यर्शसानमोषति । अग्निर्वनेव सासहिः प्र वावृधे ॥
Samhita Patha (IAST)
इन्द्र॒: सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॒र्न्य॑र्शसा॒नमो॑षति । अ॒ग्निर्वने॑व सास॒हिः प्र वा॑वृधे ॥
Transliteration
índraḥ sū́ryasya raśmíbhir ní arśasānáṃ oṣati | agnír váneva sāsahíḥ prá vāvṛdhe ||
Translation
Indra, with the Sun’s rays, dries up and withers the creeping obscurity; and Agni, like a conquering force in the forest, grows mightily.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रः॑ । सूर्य॑स्य । र॒श्मिऽभिः॑ । नि । अ॒र्श॒सा॒नम् । ओ॒ष॒ति॒ । अ॒ग्निः । वना॑ऽइव । स॒स॒हिः । प्र । व॒वृ॒धे॒ ॥इन्द्रः । सूर्यस्य । रश्मिभिः । नि । अर्शसानम् । ओषति । अग्निः । वनाइव । ससहिः । प्र । ववृधे ॥indraḥ | sūryasya | raśmi-bhiḥ | ni | arśasānam | oṣati | agniḥ | vanāiva | sasahiḥ | pra | vavṛdhe
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रश्मिभिःwith (his) rays
रश्मिभिः:
करण
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
निdown; in; into
नि:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
अर्शसानम्the rushing/streaming one
अर्शसानम्:
कर्म
TypeAdjective (participle)
Rootअर्शसान (प्रातिपदिक; वर्तमानकृदन्त-भाव, √अर्श्/ऋष् ‘to move/flow, rush’)
ओषतिburns; scorches
ओषति:
क्रिया
TypeVerb
Root√ओष् (ओषति)
अग्निःAgni (Fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वनाwoods; forests
वना:
कर्म
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सासहिःthe overpowering one
सासहिः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसासहि (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/विशेषण, ‘overpowering, victorious’)
प्रforth; forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वावृधेhas grown; has increased
वावृधे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वावृधे)