Mantra 8
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
यदि प्रवृद्ध सत्पते सहस्रं महिषाँ अघः । आदित्त इन्द्रियं महि प्र वावृधे ॥
Samhita Patha (IAST)
यदि॑ प्रवृद्ध सत्पते स॒हस्रं॑ महि॒षाँ अघ॑: । आदित्त॑ इन्द्रि॒यं महि॒ प्र वा॑वृधे ॥
Transliteration
yádi pravṛddha satpate sahásraṃ mahiṣā́m̐ ághaḥ | ā́d ít te indriyáṃ máhi prá vāvṛdhe ||
Translation
If, O greatly increased lord of the true, you have smitten a thousand violent assailants, then indeed your indriya—your sovereign power—has grown vast and mighty.
Padapatha (Word Analysis)
यदि॑ । प्र॒ऽवृ॒द्ध॒ । स॒त्ऽप॒ते॒ । स॒हस्र॑म् । म॒हि॒षान् । अघः॑ । आत् । इत् । ते॒ । इ॒न्द्रि॒यम् । महि॑ । प्र । व॒वृ॒धे॒ ॥यदि । प्रवृद्ध । सत्पते । सहस्रम् । महिषान् । अघः । आत् । इत् । ते । इन्द्रियम् । महि । प्र । ववृधे ॥yadi | pra-vṛddha | sat-pate | sahasram | mahiṣān | aghaḥ | āt | it | te | indriyam | mahi | pra | vavṛdhe
Word by Word
यदिif
यदि:
—
TypeIndeclinable
Rootयदि (avyaya)
प्रवृद्धgrown great, increased
प्रवृद्ध:
—
TypeAdjective (past passive participle)
Rootवृध् (dhātu) → प्रवृद्ध (PPP)
सत्पतेO lord of the good/true (O good lord)
सत्पते:
Sambodhana
TypeNoun (compound)
Rootसत् + पति (prātipadika: सत्पति)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसहस्र (prātipadika)
महिषान्buffaloes (mighty bulls)
महिषान्:
Karma
TypeNoun
Rootमहिष (prātipadika)
अघःevil, harm
अघः:
Kartā
TypeNoun
Rootअघ (prātipadika)
आto, forth; indeed
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga/particle)
दित्just, indeed
दित्:
—
TypeIndeclinable
Rootदित् (particle, Vedic emphatic)
तेof you, your
ते:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (pronoun)
इन्द्रियम्power, vigor, Indra-might
इन्द्रियम्:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (prātipadika)
महिgreatly, mightily
महि:
—
TypeIndeclinable (adverb)
Rootमहि (avyaya; also old instr. of मह्/महत् used adverbially)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
वावृधेhas grown, has increased
वावृधे:
—
TypeVerb
Rootवृध् (dhātu)