Mantra 10
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
इयं त ऋत्वियावती धीतिरेति नवीयसी । सपर्यन्ती पुरुप्रिया मिमीत इत् ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒यं त॑ ऋ॒त्विया॑वती धी॒तिरे॑ति॒ नवी॑यसी । स॒प॒र्यन्ती॑ पुरुप्रि॒या मिमी॑त॒ इत् ॥
Transliteration
iyáṁ ta ṛtvíyāvatī dhītír eti navī́yasī | saparyántī purupriyā mimī́ta ít ||
Translation
This ever-new thought of yours, rich in the right season and the law of the rite, moves forward—adoring and dear to many; it indeed measures out (for us) the true portions.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒यम् । ते॒ । ऋ॒त्विय॑ऽवती । धी॒तिः । ए॒ति॒ । नवी॑यसी । स॒प॒र्यन्ती॑ । पु॒रु॒ऽप्रि॒या । मिमी॑ते । इत् ॥इयम् । ते । ऋत्वियवती । धीतिः । एति । नवीयसी । सपर्यन्ती । पुरुप्रिया । मिमीते । इत् ॥iyam | te | ṛtviya-vatī | dhītiḥ | eti | navīyasī | saparyantī | puru-priyā | mi mīte | it
Word by Word
इयम्this (she/this one)
इयम्:
कर्तृ
TypeNoun (Pronoun)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you, for you
ते:
सम्प्रदान
TypeNoun (Pronoun)
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / enclitic dative
ऋत्वियावतीpossessing priests/ritual officiants; attended by ṛtvijas
ऋत्वियावती:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootऋत्वियावन्त् (प्रातिपदिक; ऋत्विय + वत्)
धीतिḥthought, hymn, devotion
धीतिḥ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधीति (स्त्री-प्रातिपदिक; √धी/ध्या ‘to think, meditate’ से भाव)
एतिgoes, comes, proceeds
एति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√इ (गमन)
नवीयसीnewer, ever-fresh
नवीयसी:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootनवीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक; ‘newer’)
सपर्यन्तीworshipping, serving
सपर्यन्ती:
कर्तृ
TypeVerb (Participle)
Root√सपऱ्य्/सपर्य (सेवा/पूजा) → वर्तमान-कृदन्त
पुरुप्रियाdear to many; much-beloved
पुरुप्रिया:
कर्तृ (विशेषणम्) / कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरुप्रिय (प्रातिपदिक; पुरु ‘many’ + प्रिय ‘dear’)
मिमीतेhas measured out; apportions
मिमीते:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√मा (माने/मितौ ‘to measure, mete out’)
इत्indeed, just, even
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय; emphatic particle)