Mantra 7
Sukta 8.12
Devata: Indra (with Sūrya as simile/analogical power)
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
ववक्षुरस्य केतवो उत वज्रो गभस्त्योः । यत्सूर्यो न रोदसी अवर्धयत् ॥
Samhita Patha (IAST)
व॒व॒क्षुर॑स्य के॒तवो॑ उ॒त वज्रो॒ गभ॑स्त्योः । यत्सूर्यो॒ न रोद॑सी॒ अव॑र्धयत् ॥
Transliteration
vavákṣur asya ketávo utá vájro gábhastyoḥ | yát sū́ryo na ródasī avárdhayat ||
Translation
His rays grew, and also the thunderbolt in his hands, when—like the Sun—he made the two worlds widen and increase.
Padapatha (Word Analysis)
व॒व॒क्षुः । अ॒स्य॒ । के॒तवः॑ । उ॒त । वज्रः॑ । गभ॑स्त्योः । यत् । सूर्यः॑ । न । रोद॑सी॒ इति॑ । अव॑र्धयत् ॥ववक्षुः । अस्य । केतवः । उत । वज्रः । गभस्त्योः । यत् । सूर्यः । न । रोदसी इति । अवर्धयत् ॥vavakṣuḥ | asya | ketavaḥ | uta | vajraḥ | gabhastyoḥ | yat | sūryaḥ | na | rodasī iti | avardhayat
Word by Word
ववक्षुःhave grown / have become strong
ववक्षुः:
(मुख्यक्रियापद) — कर्तृ-सम्बन्धः केतवः
TypeVerb
Root√वह् (वहति) / √वक्ष् (वक्षति) — Vedic perfect stem ववक्ष-
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of him/this’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
केतवःrays; banners; lights
केतवः:
कर्तृ (ववक्षुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
उतand; also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
कर्तृ (अध्याहृत-क्रियायाः/समुच्चित-वाक्यांशे)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
गभस्त्योःin the two hands; in the two grasping palms
गभस्त्योः:
अधिकारण (स्थाने: ‘in the two hands’)
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक)
यत्which; that (whereby)
यत्:
सम्बन्ध (relative: links to following clause)
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-सर्वनाम) / यत् (निपात) — here relative pronoun
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ (अवर्धयत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
नlike; as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात) / न (निषेध) — here comparative
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म (अवर्धयत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचनान्त-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
अवर्धयत्made grow; increased; strengthened
अवर्धयत्:
(मुख्यक्रियापद) — कर्ता सूर्यः, कर्म रोदसी
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते/वर्धयति)