Mantra 28
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
यदा ते हर्यता हरी वावृधाते दिवेदिवे । आदित्ते विश्वा भुवनानि येमिरे ॥
Samhita Patha (IAST)
य॒दा ते॑ हर्य॒ता हरी॑ वावृ॒धाते॑ दि॒वेदि॑वे । आदित्ते॒ विश्वा॒ भुव॑नानि येमिरे ॥
Transliteration
yadā́ te haryatā́ hárī vāvṛdhā́te díve-dive | ā́d ít te víśvā bhúvanāni yemire ||
Translation
When your eager bay steeds increase day by day, then indeed all worlds are held and ordered by you.
Padapatha (Word Analysis)
य॒दा । ते॒ । ह॒र्य॒ता । हरी॒ इति॑ । व॒वृ॒धाते॒ इति॑ । दि॒वेऽदि॑वे । आत् । इत् । ते॒ । विश्वा॑ । भुव॑नानि । ये॒मि॒रे॒ ॥यदा । ते । हर्यता । हरी इति । ववृधाते इति । दिवेदिवे । आत् । इत् । ते । विश्वा । भुवनानि । येमिरे ॥yadā | te | haryatā | harī iti | vavṛdhāteiti | dive--dive | āt | it | te | viśvā | bhuvanāni | yemire
Word by Word
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण) / वाक्य-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय-प्रातिपदिक) < यद्- (सर्वनाम-आधार)
तेyour / of you
ते:
सम्बन्ध (genitive possessor)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
हर्यतौthe two desirable/golden (ones)
हर्यतौ:
Kartā (वावृधाते इत्यस्य कर्तृ-सम्बन्धः) / विशेष्य-विशेषणभाव
TypeAdjective
Rootहर्यत (विशेषण-प्रातिपदिक; √हृ/हर् 'to take/attract' से 'desirable, golden' अर्थ-विकास)
हरीthe two Haris (Indra’s two steeds)
हरी:
Kartā (वावृधाते)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
वावृधातेgrow/are strengthened
वावृधाते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धते) 'to grow, increase'
दिवे-दिवेday by day
दिवे-दिवे:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun (reduplicated phrase)
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिवस्/दिव) 'day'
आtowards, unto
आ:
क्रियाविशेषण (येमिरे इत्यस्य) / दिशाबोधक
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अदित्then
अदित्:
वाक्य-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootअद् (अव्यय) 'then, thereupon' (Vedic particle)
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
विश्वाall
विश्वा:
Kartā (येमिरे) / विशेष्य-विशेषणभाव
TypeAdjective
Rootविश्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds, beings/realms
भुवनानि:
Kartā (येमिरे)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू 'to be' से)
येमिरेheld fast / were guided/controlled
येमिरे:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् 'to hold, restrain, rein in; to yoke/guide'