Mantra 25
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
यदिन्द्र पृतनाज्ये देवास्त्वा दधिरे पुरः । आदित्ते हर्यता हरी ववक्षतुः ॥
Samhita Patha (IAST)
यदि॑न्द्र पृत॒नाज्ये॑ दे॒वास्त्वा॑ दधि॒रे पु॒रः । आदित्ते॑ हर्य॒ता हरी॑ ववक्षतुः ॥
Transliteration
yád indra pṛtanā́jye devā́s tvā dadhire puráḥ | ā́d ít te haryatā́ hárī vavakṣatuḥ ||
Translation
When, O Indra, in the pressing of the battle the gods set you in front, then indeed your two eager bay steeds bore you forward.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । इ॒न्द्र॒ । पृ॒त॒नाज्ये॑ । दे॒वाः । त्वा॒ । द॒धि॒रे । पु॒रः । आत् । इत् । ते॒ । ह॒र्य॒ता । हरी॒ इति॑ । व॒व॒क्ष॒तुः॒ ॥यत् । इन्द्र । पृतनाज्ये । देवाः । त्वा । दधिरे । पुरः । आत् । इत् । ते । हर्यता । हरी इति । ववक्षतुः ॥yat | indra | pṛtanājye | devāḥ | tvā | dadhire | puraḥ | āt | it | te | haryatā | harī iti | vavakṣatuḥ
Word by Word
यदिif
यदि:
—
TypeIndeclinable
Rootयदि
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper) / Vocative
Rootइन्द्र
पृतनाज्येin the battle-rush / in the press of battle
पृतनाज्ये:
अधिकारण
TypeNoun (compound) / Locative
Rootपृतना + अज्य (प्रातिपदिक) अथवा पृतनाज्य (समास-प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद्
दधिरेthey have placed / set
दधिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ्) धातु
पुरःin front, at the fore
पुरः:
अधिकारण (देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (adverbial accusative) / Noun-form used adverbially
Rootपुरस्
आtowards, unto
आ:
—
TypePreverb / Indeclinable
Rootआ
दित्then, indeed
दित्:
—
TypeIndeclinable particle (Vedic) / discourse particle
Rootदित्
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद्
हर्यतौthe two golden/bright ones
हर्यतौ:
कर्तृ (विशेषण-समन्वय) / विशेषण
TypeAdjective (dual) qualifying ‘हरी’
Rootहर्यत (प्रातिपदिक) < √हृ/हर् ‘to be golden/greenish, to be dear/pleasant’ (Vedic adj.)
हरीthe two bay steeds (of Indra)
हरी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि
ववक्षतुःhave carried / have conveyed
ववक्षतुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (वहति) / Vedic perfect stem ववक्ष-