Mantra 21
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
महीरस्य प्रणीतयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः । विश्वा वसूनि दाशुषे व्यानशुः ॥
Samhita Patha (IAST)
म॒हीर॑स्य॒ प्रणी॑तयः पू॒र्वीरु॒त प्रश॑स्तयः । विश्वा॒ वसू॑नि दा॒शुषे॒ व्या॑नशुः ॥
Transliteration
mahī́r asya prá-nītayaḥ pūrvī́r utá prá-śastayaḥ | víśvā vásūni dāśúṣe ví ānaśuḥ ||
Translation
Vast are his leadings and his ancient guidances, and great too are his affirming praises; to the giver they bring and make manifest all riches of being.
Padapatha (Word Analysis)
म॒हीः । अ॒स्य॒ । प्रऽनी॑तयः । पू॒र्वीः । उ॒त । प्रऽश॑स्तयः । विश्वा॑ । वसू॑नि । दा॒शुषे॑ । वि । आ॒न॒शुः॒ ॥महीः । अस्य । प्रनीतयः । पूर्वीः । उत । प्रशस्तयः । विश्वा । वसूनि । दाशुषे । वि । आनशुः ॥mahīḥ | asya | pra-nītayaḥ | pūrvīḥ | uta | pra-śastayaḥ | viśvā | vasūni | dāśuṣe | vi | ānaśuḥ
Word by Word
महीरस्यof the great one (of the mighty)
महीरस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमहीर (प्रातिपदिक; ‘मह्/महि’ से ‘महान्/महती’ भाव)
प्रणीतयःleadings, guidances
प्रणीतयः:
कर्तृ (with implied copula; subject of the clause)
TypeNoun
Rootप्र-नी (धातु √नी ‘to lead’) → ‘प्रणीत’ (PPP) → ‘प्रणीतिः’ (स्त्री)
पूर्वीःformer, earlier
पूर्वीः:
विशेषण (of ‘प्रणीतयः’)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
उतand, also
उत:
समुच्चय/विकल्प-सूचक (connective ‘and/also’)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
प्रशस्तयःpraises, laudations
प्रशस्तयः:
कर्तृ (co-subject with ‘प्रणीतयः’)
TypeNoun
Rootप्र-शंस् (धातु √शंस् ‘to praise’) → ‘प्रशस्त’ (PPP) → ‘प्रशस्तिः’ (स्त्री)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म (object of ‘व्यानशुः’)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
वसूनिgoods, riches
वसूनि:
कर्म (in apposition with ‘विश्वा’)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the giver/worshipper
दाशुषे:
सम्प्रदान (recipient)
TypeNoun (agent noun)
Root√दाश्/दास् (to give, worship; ‘दाश्वांस्’ ‘pious giver’) → दाशुष् (प्रातिपदिक)
व्यानशुःthey reached/attained (spread to)
व्यानशुः:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Rootवि-√अन्/अश् (Vedic: ‘to reach, attain, pervade’; here perfect/aorist-like finite form)