Mantra 15
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
अभि वह्नय ऊतयेऽनूषत प्रशस्तये । न देव विव्रता हरी ऋतस्य यत् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि वह्न॑य ऊ॒तयेऽनू॑षत॒ प्रश॑स्तये । न दे॑व॒ विव्र॑ता॒ हरी॑ ऋ॒तस्य॒ यत् ॥
Transliteration
abhí váhnaya ūtáye’nūṣata práśastaye | ná deva vívratā hárī ṛtásya yát ||
Translation
The bearers of the flame have cried out toward help, toward praise; O god, your two tawny steeds do not deviate from the law—(they move) in that of ṛta.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । वह्न॑यः । ऊ॒तये॑ । अनू॑षत । प्रऽश॑स्तये । न । दे॒व॒ । विऽव्र॑ता । हरी॒ इति॑ । ऋ॒तस्य॑ । यत् ॥अभि । वह्नयः । ऊतये । अनूषत । प्रशस्तये । न । देव । विव्रता । हरी इति । ऋतस्य । यत् ॥abhi | vahnayaḥ | ūtaye | anūṣata | pra-śastaye | na | deva | vi-vratā | harī iti | ṛtasya | yat
Word by Word
अभिtowards, unto
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग) अव्यय
वह्नयःthe bearers/priests (fire-bearers), carriers
वह्नयः:
Kartā
TypeNoun
Rootवह्नि- (प्रातिपदिक) < √वह् (वहति) ‘to carry’
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootऊति- (प्रातिपदिक) < √अव्/√ऊ (रक्षणे) ‘to help/protect’
अनूषतthey praised/sang
अनूषत:
—
TypeVerb
Root√वच्/√उष्? (वैदिक: अनूष्/अनूषति ‘to praise, to sing’)
प्रशस्तयेfor praise, for laudation
प्रशस्तये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रशस्ति- (प्रातिपदिक) < √शंस् ‘to praise’ (प्र- उपसर्ग)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात) अव्यय
देवO god
देव:
—
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक) < √दिव् ‘to shine’
विव्रताhaving separate/varied ordinances
विव्रता:
Kartā
TypeAdjective
Rootवि-व्रत- (प्रातिपदिक) < √व्रत्/वृ ‘to choose/ordain; vow’ (वि- उपसर्ग); बहुव्रीहि/कर्मधारय-भाव: ‘having distinct ordinances’
हरीthe two bay horses
हरी:
Kartā
TypeNoun
Rootहरि- (प्रातिपदिक) ‘the two bay steeds (of Indra)’
ऋतस्यof ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक) ‘cosmic order, truth’
यत्what/that which
यत्:
Karma (अर्थानुसार) / सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)