Mantra 14
Sukta 8.12
Devata: Indra (with Aditi invoked as generative boundlessness)
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
उत स्वराजे अदितिः स्तोममिन्द्राय जीजनत् । पुरुप्रशस्तमूतय ऋतस्य यत् ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त स्व॒राजे॒ अदि॑ति॒: स्तोम॒मिन्द्रा॑य जीजनत् । पु॒रु॒प्र॒श॒स्तमू॒तय॑ ऋ॒तस्य॒ यत् ॥
Transliteration
utá sva-rā́je áditiḥ stomám índrāya jījanat | purupraśastám ūtáya ṛtásya yát ||
Translation
And Aditi, for the self-ruling One, has brought forth a hymn for Indra—much-praised, for help: that which belongs to ṛta, the true order.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । स्व॒ऽराजे॑ । अदि॑तिः । स्तोम॑म् । इन्द्रा॑य । जी॒ज॒न॒त् । पु॒रु॒ऽप्र॒श॒स्तम् । ऊ॒तये॑ । ऋ॒तस्य॑ । यत् ॥उत । स्वराजे । अदितिः । स्तोमम् । इन्द्राय । जीजनत् । पुरुप्रशस्तम् । ऊतये । ऋतस्य । यत् ॥uta | sva-rāje | aditiḥ | stomam | indrāya | jījanat | puru-praśastam | ūtaye | ṛtasya | yat
Word by Word
उतand; also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
स्वराजेto the self-ruling one (sovereign)
स्वराजे:
Sampradāna
TypeNoun (title/epithet)
Rootस्वराज् (प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
Kartā
TypeNoun (proper name)
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
स्तोमम्a hymn of praise
स्तोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor/to Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun (deity name)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
जीजनत्she generated/produced
जीजनत्:
—
TypeVerb
Root√जन् (जनँ प्रादुर्भावे) [causative stem: जनय- / जिजन्-]
पुरुप्रशस्तम्much-praised; widely celebrated
पुरुप्रशस्तम्:
Karma (as qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootपुरु- + प्रशस्त (कृदन्त, √शंस्/√शंस् ‘to praise’ → प्रशस्त ‘praised’)
ऊतयेfor help; for aid
ऊतये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
यत्which; that
यत्:
—
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)