Mantra 13
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
यं विप्रा उक्थवाहसोऽभिप्रमन्दुरायवः । घृतं न पिप्य आसन्यृतस्य यत् ॥
Samhita Patha (IAST)
यं विप्रा॑ उ॒क्थवा॑हसोऽभिप्रम॒न्दुरा॒यव॑: । घृ॒तं न पि॑प्य आ॒सन्यृ॒तस्य॒ यत् ॥
Transliteration
yáṁ viprā ukthávāhaso’bhipramandúr ā́yavaḥ | ghṛtáṁ na pipye āsáni ṛtásya yát ||
Translation
He whom the seers, bearers of the uplifted word, seeking the way, gladden and press toward—he has drunk as it were the clarified ghee: the thunder-seat of ṛta, that (foundation) of Truth-Order.
Padapatha (Word Analysis)
यम् । विप्राः॑ । उ॒क्थऽवा॑हसः । अ॒भि॒ऽप्र॒म॒न्दुः । आ॒यवः॑ । घृ॒तम् । न । पि॒प्ये॒ । आ॒सनि॑ । ऋ॒तस्य॑ । यत् ॥यम् । विप्राः । उक्थवाहसः । अभिप्रमन्दुः । आयवः । घृतम् । न । पिप्ये । आसनि । ऋतस्य । यत् ॥yam | viprāḥ | uktha-vāhasaḥ | abhi-pramanduḥ | āyavaḥ | ghṛtam | na | pipye | āsani | ṛtasya | yat
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / relative pronoun
विप्राःinspired poets / seers
विप्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
उक्थवाहसःbearing/bringing hymns (uktha)
उक्थवाहसः:
कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootउक्थ-वाहस् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
—
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
प्रमन्दुःexulting, rejoicing
प्रमन्दुः:
कर्तृ
TypeAdjective (predicative) / participial adjective
Rootमन्द् (धातु) + प्र- (उपसर्ग); मन्दु (प्रातिपदिक/विशेषण) → प्रमन्दु
रायवःbounteous ones / possessors of wealth
रायवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरायि/राय (प्रातिपदिक; ‘wealth, bounty’)
घृतम्ghee, clarified butter
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
पिप्यbe full / swell / abound
पिप्य:
—
TypeVerbal form (Vedic injunctive/imperative-like; archaic)
Rootप्याय्/पि (धातु; ‘to swell, be full, abound’) → पिप्य (वेदिक छान्दस रूप; कृदन्त/अव्ययभाव)
आसन्they were
आसन्:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु; ‘to be’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
यत्which / that
यत्:
—
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / relative pronoun