Mantra 11
Sukta 8.12
Devata: Indra
Chandas: Gayatri (likely; needs confirmation by metrical count)
Samhita Patha (Devanagari)
गर्भो यज्ञस्य देवयुः क्रतुं पुनीत आनुषक् । स्तोमैरिन्द्रस्य वावृधे मिमीत इत् ॥
Samhita Patha (IAST)
गर्भो॑ य॒ज्ञस्य॑ देव॒युः क्रतुं॑ पुनीत आनु॒षक् । स्तोमै॒रिन्द्र॑स्य वावृधे॒ मिमी॑त॒ इत् ॥
Transliteration
gárbho yajñásya devayúḥ krátum punīta ānuṣák | stomáir índrasya vāvṛdhe mimī́ta ít ||
Translation
The divine-seeking embryo of the sacrifice purifies the will (kratu) continually; by the hymns it increases Indra’s power—and truly it measures out the right formation.
Padapatha (Word Analysis)
गर्भः॑ । य॒ज्ञस्य॑ । दे॒व॒ऽयुः । क्रतु॑म् । पु॒नी॒ते॒ । आ॒नु॒षक् । स्तोमैः॑ । इन्द्र॑स्य । व॒वृ॒धे॒ । मिमी॑ते । इत् ॥गर्भः । यज्ञस्य । देवयुः । क्रतुम् । पुनीते । आनुषक् । स्तोमैः । इन्द्रस्य । ववृधे । मिमीते । इत् ॥garbhaḥ | yajñasya | deva-yuḥ | kratum | punīte | ānuṣak | stomaiḥ | indrasya | vavṛdhe | mimīte | it
Word by Word
गर्भःthe embryo; the inner core (of the rite)
गर्भः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
देवयुःgod-seeking; devoted to the gods
देवयुः:
कर्तृ (गर्भः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootदेवयु (प्रातिपदिक; देव + यु ‘seeking/longing’)
क्रतुम्the resolve; ritual power/plan
क्रतुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
पुनीतेpurifies (for himself/itself); becomes purified
पुनीते:
क्रिया (कर्तृ: गर्भः/देवयुः)
TypeVerb
Rootपू (धातु; पुनाति ‘to purify’)
आनुषक्successively; in proper sequence
आनुषक्:
क्रियाविशेषण (रीति/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootआनुषक् (अव्यय; ‘in due order, successively, along the line’)
स्तोमैःwith hymns; with praises
स्तोमैः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वावृधेhas grown; has increased
वावृधे:
क्रिया (कर्तृ: गर्भः/देवयुः)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु; ‘to grow, increase’)
मिमीतेmeasures out; apportions
मिमीते:
क्रिया (कर्तृ: गर्भः/देवयुः)
TypeVerb
Rootमा (धातु; ‘to measure, mete out’)
इत्indeed; just; precisely
इत्:
निपात (बल/निश्चयार्थ)
TypeIndeclinable
Rootइत् (अव्यय/निपात; emphatic particle)