HomeRig VedaMandala 8Sukta 1Mantra 33
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 33

Sukta 8.1

Rishi: Medhyātithi Kāṇva (with patronage references)
Devata: Agni (explicit vocative), within a context that also supports Indra-centered sequence
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; requires metrical verification)

अध प्लायोगिरति दासदन्यानासङ्गो अग्ने दशभिः सहस्रैः । अधोक्षणो दश मह्यं रुशन्तो नळा इव सरसो निरतिष्ठन् ॥

अध॒ प्लायो॑गि॒रति॑ दासद॒न्याना॑स॒ङ्गो अ॑ग्ने द॒शभि॑: स॒हस्रै॑: । अधो॒क्षणो॒ दश॒ मह्यं॒ रुश॑न्तो न॒ळा इ॑व॒ सर॑सो॒ निर॑तिष्ठन् ॥

ádha plāyógiḥ áti dāsad anyā́nāsaṅgó agne daśábhíḥ sahásraiḥ | ádho ukṣáṇo dáśa máhyaṃ rúśanto naḷā́ iva sáraso nír atiṣṭhan ||

Then Plāyogi, passing beyond, bestowed—O Agni—ten thousands to Āsaṅga. Then ten bright bulls were set forth for me, like reeds rising out from a lake: energies emerging from the depth into the open.

अध॑ । प्लायो॑गिः । अति॑ । दा॒स॒त् । अ॒न्यान् । आ॒ऽस॒ङ्गः । अ॒ग्ने॒ । द॒शऽभिः॑ । स॒हस्रैः॑ । अध॑ । उ॒क्षणः॑ । दश॑ । मह्य॑म् । रुश॑न्तः । न॒ळाःऽइ॑व । सर॑सः । निः । अ॒ति॒ष्ठ॒न् ॥अध । प्लायोगिः । अति । दासत् । अन्यान् । आसङ्गः । अग्ने । दशभिः । सहस्रैः । अध । उक्षणः । दश । मह्यम् । रुशन्तः । नळाःइव । सरसः । निः । अतिष्ठन् ॥adha | plāyogiḥ | ati | dāsat | anyān | āsaṅgaḥ | agne | daśa-bhiḥ | sahasraiḥ | adha | ukṣaṇaḥ | daśa | mahyam | ruśantaḥ | naḷāḥ-iva | sarasaḥ | niḥ | atiṣṭhan

अधthen, thereafter
अध:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
प्लायोगिःPlāyogi (a person/poet)
प्लायोगिः:
Kartā
TypeNoun (proper name)
Rootप्लायोगि- (प्रातिपदिक)
अतिbeyond, exceedingly
अति:
Upapada (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
दासदन्यान्the Dāsa-enemies/hostile Dāsas
दासदन्यान्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootदासदन्य- (प्रातिपदिक)
आसङ्गःattachment, close contact; (here) a close encounter/pressing on
आसङ्गः:
Kartā
TypeNoun
Rootआसङ्ग- (प्रातिपदिक; आ-√सञ्ज्/सङ्ग ‘to cling, attach’ से)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun (deity)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karaṇa
TypeNumeral
Rootदशन्- (संख्या-प्रातिपदिक)
सहस्रैःwith thousands
सहस्रैः:
Karaṇa
TypeNoun/Numeral
Rootसहस्र- (प्रातिपदिक)
अधthen
अध:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअध (अव्यय)
उक्षणःthe bull (strong one)
उक्षणः:
Kartā
TypeNoun
Rootउक्षन्- (प्रातिपदिक)
दशten
दश:
Viśeṣaṇa (संख्या)
TypeNumeral
Rootदशन्- (संख्या-प्रातिपदिक)
मह्यम्to me
मह्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
रुशन्तःshining, bright
रुशन्तः:
Kartā (बहुवचन कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootरुशन्त् (वर्तमान कृदन्त; √रुश्/रुच् ‘to shine, be bright’)
नळाःreeds
नळाः:
Kartā
TypeNoun
Rootनळ- (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
Upamā
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सरसःof the lake/pond
सरसः:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध/स्थान-निर्देश)
TypeNoun
Rootसरस्- (प्रातिपदिक)
निःout, forth
निः:
Upasarga (क्रियासंबन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनिः/निर् (उपसर्ग/अव्यय)
अतिष्ठन्they stood up / they rose / they came forth
अतिष्ठन्:
Kriyā
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति)