HomeRig VedaMandala 8Sukta 1Mantra 22
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 22

Sukta 8.1

Rishi: Kaṇva (Kāṇva tradition predominates in Maṇḍala 8; exact ṛṣi for 8.1 varies by Anukramaṇī—flagged as likely Kāṇva)
Devata: Indra (context) / the Deva who grants boons to the Soma-presser and praiser
Chandas: Gāyatrī (common in Indra hymns of Maṇḍala 8; flagged as probable)

शेवारे वार्या पुरु देवो मर्ताय दाशुषे । स सुन्वते च स्तुवते च रासते विश्वगूर्तो अरिष्टुतः ॥

शेवा॑रे॒ वार्या॑ पु॒रु दे॒वो मर्ता॑य दा॒शुषे॑ । स सु॑न्व॒ते च॑ स्तुव॒ते च॑ रासते वि॒श्वगू॑र्तो अरिष्टु॒तः ॥

śévāre vā́ryā purú devó mártāya dāśúṣe | sá sunvaté ca stuvaté ca rāsate viśvá-gūrto ari-stutáḥ ||

Many are the desirable boons, gracious and saving, which the god gives to the mortal who offers; he grants to the presser and to the praiser—he whom all acclaim, unhurt and unassailed by hostile praise.

शेवा॑रे । वार्या॑ । पु॒रु । दे॒वः । मर्ता॑य । दा॒शुषे॑ । सः । सु॒न्व॒ते । च॒ । स्तु॒व॒ते । च॒ । रा॒स॒ते॒ । वि॒श्वऽगू॑र्तः । अ॒रि॒ऽस्तु॒तः ॥शेवारे । वार्या । पुरु । देवः । मर्ताय । दाशुषे । सः । सुन्वते । च । स्तुवते । च । रासते । विश्वगूर्तः । अरिस्तुतः ॥śevāre | vāryā | puru | devaḥ | martāya | dāśuṣe | saḥ | sunvate | ca | stuvate | ca | rāsate | viśva-gūrtaḥ | ari-stutaḥ

शेवारेkindly, gracious; beneficent
शेवारे:
विशेषणम् (कर्म/फल-विशेषणम्; दानस्य)
TypeAdjective
Rootशेव (प्रातिपदिक) / शेव- (विशेषण)
वार्याःchoice gifts, desirable boons
वार्याः:
कर्म (देय-वस्तूनि) / कर्मपदस्य विशेषणम्
TypeNoun/Adjective
Rootवार्य (प्रातिपदिक) < वरी/वृ (वरणे) अथवा ‘वरणीय’ अर्थे
पुरुmany, abundant
पुरु:
विशेषणम् (वार्याः इत्यस्य)
TypeIndeclinable/Adjective
Rootपुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
देवःthe god (Indra)
देवः:
कर्तृ (रासते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मर्तायto the mortal
मर्ताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper/offerer
दाशुषे:
सम्प्रदान (मर्ताय इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Noun-like)
Rootदाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √दाश् (दान/यज्ञकर्मणि ‘to offer, worship’)
सःhe
सः:
कर्तृ (रासते इत्यस्य; देवः इत्यस्य पुनरन्वयः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
सुन्वतेto the Soma-presser
सुन्वते:
सम्प्रदान
TypeParticiple (Noun-like)
Rootसुन्वत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √सु (सोमसवने ‘to press (Soma)’)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
स्तुवतेto the praiser
स्तुवते:
सम्प्रदान
TypeParticiple (Noun-like)
Rootस्तुवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तुतौ ‘to praise’)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
रासतेgives, grants
रासते:
क्रिया (दानकर्म)
TypeVerb
Root√रा (दाने ‘to give, grant’)
विश्वगूर्तःpraised by all / universally acclaimed
विश्वगूर्तः:
कर्तृ-विशेषणम् (सः/देवः)
TypeAdjective
Rootविश्व-गूर्त (समास-प्रातिपदिक); गूर्त < √गॄ/गुर् (स्तुतौ/प्रशंसायाम्) ‘praised, welcomed’
अरिष्टुतःunharmed and unassailed; (lit.) not-to-be-hurt/praised as uninjured
अरिष्टुतः:
कर्तृ-विशेषणम् (सः/देवः)
TypeAdjective
Rootअ-रिष्टुत (समास/निषेध); रिष्टुत < √स्तु (स्तुतौ) ‘praised’; अ- = नञ्