HomeRig VedaMandala 8Sukta 1Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 8.1

Rishi: Kāṇva (Kāṇva lineage)
Devata: Indra (Maghavan)
Chandas: Gāyatrī (likely)

य ऋते चिदभिश्रिषः पुरा जत्रुभ्य आतृदः । संधाता संधिं मघवा पुरूवसुरिष्कर्ता विह्रुतं पुनः ॥

य ऋ॒ते चि॑दभि॒श्रिष॑: पु॒रा ज॒त्रुभ्य॑ आ॒तृद॑: । संधा॑ता सं॒धिं म॒घवा॑ पुरू॒वसु॒रिष्क॑र्ता॒ विह्रु॑तं॒ पुन॑: ॥

yá ṛté cíd abhi-śríṣaḥ purā́ jatrúbhyā ā́-tṛ́daḥ | saṃdhā́tā saṃdhíṃ maghávā purūvásur íṣkartā ví-hrutaṃ púnaḥ ||

He who, even without the usual supports, long ago struck down the oppressions that weigh upon the shoulders—Maghavan, rich in many treasures, is the joiner who remakes the broken junction; he restores again what has been dislocated in us.

यः । ऋ॒ते । चि॒त् । अ॒भि॒ऽश्रिषः॑ । पु॒रा । ज॒त्रुऽभ्यः॑ । आ॒ऽतृदः॑ । सम्ऽधा॑ता । स॒न्धि॑म् । म॒घऽवा॑ । पु॒रु॒ऽवसुः॑ । इष्क॑र्ता । विऽह्रु॑तम् । पुन॒रिति॑ ॥यः । ऋते । चित् । अभिश्रिषः । पुरा । जत्रुभ्यः । आतृदः । सम्धाता । सन्धिम् । मघवा । पुरुवसुः । इष्कर्ता । विह्रुतम् । पुनरिति ॥yaḥ | ṛte | cit | abhi-śriṣaḥ | purā | jatru-bhyaḥ | ātṛdaḥ | sam-dhātā | sandhim | magha-vā | puru-vasuḥ | iṣkartā | vi-hrutam | punariti

यःwho (he who)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋतेwithout; except
ऋते:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय; √ऋ/अर् ‘to go, to fit’ से निःसृत) अथवा ‘ऋत’ (सत्य/नियम) से
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अभिश्रिषःclinging/pressing close; assailing
अभिश्रिषः:
Kartā (यः … अभिश्रिषः) / विशेषणम्
TypeAdjective/Noun
Rootअभि-श्रिष् (प्रातिपदिक; ‘आश्रय/संलग्न’ अर्थे)
पुराformerly; before
पुरा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
जत्रुभ्यःto the necks/throats
जत्रुभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजत्रु (प्रातिपदिक)
आतृदःpiercing; striker
आतृदः:
Kartā (यः … आतृदः) / विशेषणम्
TypeAdjective/Noun
Rootआ-√तृद् (to pierce, strike) → ‘आतृद’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
संधाताjoiner; one who puts together
संधाता:
Kartā
TypeNoun
Rootसम्-√धा (to put together) → ‘संधातृ’ (कर्तृ-प्रातिपदिक)
संधिम्a junction; alliance; compact
संधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसंधि (प्रातिपदिक)
मघवाthe bountiful one (Indra)
मघवा:
Kartā (apposition)
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
पुरूवसुःhaving many goods/treasures
पुरूवसुः:
Kartā (apposition) / विशेषणम्
TypeAdjective/Noun
Rootपुरु-वसु (समास-प्रातिपदिक)
इष्कर्ताmaker of impulse/strength; instigator
इष्कर्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootइष्-कर्तृ (प्रातिपदिक; ‘इष्’ = बल/वेग/प्रेरणा, कर्तृ = maker) अथवा √इष् (to impel) + कर्तृ
विह्रुतम्what is disordered/deranged
विह्रुतम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootवि-√ह्रु (to go astray, to be disordered) → ‘विह्रुत’ (भूतकृदन्त)
पुनःagain; back
पुनः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)