HomeRig VedaMandala 7Sukta 83Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.83

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra–Varuṇa (dual)
Chandas: Triṣṭubh

युवां नरा पश्यमानास आप्यं प्राचा गव्यन्तः पृथुपर्शवो ययुः । दासा च वृत्रा हतमार्याणि च सुदासमिन्द्रावरुणावसावतम् ॥

यु॒वां न॑रा॒ पश्य॑मानास॒ आप्यं॑ प्रा॒चा ग॒व्यन्त॑: पृथु॒पर्श॑वो ययुः । दासा॑ च वृ॒त्रा ह॒तमार्या॑णि च सु॒दास॑मिन्द्रावरु॒णाव॑सावतम् ॥

yuvā́ṃ narā páśyamānāsa ā́pyaṃ prācā́ gavyántaḥ pṛthú-parśavo yayuḥ | dā́sā ca vṛtrā́ hatám ā́ryāṇi ca sudā́sam indrāvaruṇā́vasāvatam ||

You two, O strong ones, seeing the right waters of being, moved forward in front, seekers of the rays, broad-flanked in power. You struck down the Dāsa obstacles and the Vṛtra-coverings, and you brought help by your might to Sudās (the good giver), and to the Aryan growth in us.

यु॒वम् । न॒रा॒ । पश्य॑मानासः । आप्य॑म् । प्रा॒चा । गव्यन्तः॑ । पृ॒थु॒ऽपर्श॑वः । य॒युः॒ । दासा॑ । च॒ । वृ॒त्रा । ह॒तम् । आर्या॑णि । च॒ । सु॒ऽदास॑म् । इ॒न्द्रा॒व॒रु॒णा॒ । अव॑सा । अ॒व॒त॒म् ॥युवम् । नरा । पश्यमानासः । आप्यम् । प्राचा । गव्यन्तः । पृथुपर्शवः । ययुः । दासा । च । वृत्रा । हतम् । आर्याणि । च । सुदासम् । इन्द्रावरुणा । अवसा । अवतम् ॥yuvam | narā | paśyamānāsaḥ | āpyam | prācā | gavyantaḥ | pṛthu-parśavaḥ | yayuḥ | dāsā | ca | vṛtrā | hatam | āryāṇi | ca | su-dāsam | indrāvaruṇā | avasā | avatam

युवाम्you two
युवाम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नराO two men/heroes
नरा:
Kartā (युवाम् के विशेषण/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
पश्यमानासःseeing, beholding
पश्यमानासः:
Kartā (सह-कर्तृ-विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootपश्य (धातु √पश् ‘to see’)
आप्यम्the attainable/near (goal); (lit.) ‘watery/related to waters’
आप्यम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootआप्य (प्रातिपदिक; ‘जल/आप्-सम्बन्धी, प्राप्तव्य/सुलभ’)
प्राचाforward, eastward, in front
प्राचा:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राञ्च्/प्राच् (प्रातिपदिक)
गव्यन्तःseeking cows, cattle-seekers
गव्यन्तः:
Kartā (पश्यमानासः के साथ)
TypeAdjective/Agent-noun
Rootगव्यन्त् (प्रातिपदिक; ‘गवेषणशील/गवेषक’ < गो ‘cow’)
पृथुपर्शवःbroad-sided, broad-ribbed
पृथुपर्शवः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपृथु-पर्शु (समास-प्रातिपदिक; पृथु ‘broad’ + पर्शु ‘rib/side’)
ययुःthey went
ययुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु √या ‘to go’)
दासाःDāsas (hostile tribes)
दासाः:
Kartā (हता: के साथ—‘दासाः … हताः’)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
वृत्राVṛtras/obstacles, foes
वृत्रा:
Kartā (हता: के साथ)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
हतम्slain
हतम्:
(कर्मणि-भाव; विधेय)
TypePast participle
Rootहन् (धातु √हन् ‘to slay’)
आर्याणिthe Aryan (goods/people/possessions)
आर्याणि:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सुदासम्Sudās
सुदासम्:
Karma
TypeProper noun
Rootसुदास (प्रातिपदिक; नाम)
इन्द्रावरुणौIndra and Varuṇa
इन्द्रावरुणौ:
Kartā
TypeProper noun (dual deity)
Rootइन्द्र-वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
असावतम्helped, protected
असावतम्:
Karma (विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootअसु/अव (धातु √अव् ‘to help, protect’) + स (उपसर्ग) → असावत् (कृदन्त/विशेषण ‘helping’)